ఇవన్నీ ఇతర రాష్ట్రాల్లోని వారి ఓట్లు, రెండు చోట్ల ఉన్న వారికి వారి చాయిస్ మేర, ఒక దగ్గర ఉంచి ఒక దగ్గర తీసివేశారు.
ఒక భారతీయుడికి ఒక ఓటు హక్కు మాత్రమే, విదేశీయులకు ఓటు హక్కు లేదు.
అమెరికాలో గ్రీన్ కార్డు ఉన్న వారిని కూడా ఇండియాకు పంపిస్తున్నారు, దాని గురించి కూడా తెలుసుకుంటే మంచిది.
పాకిస్తాన్లో స్వతంత్రం వచ్చినపుడు 38 శాతం హిందువులుండే వారు ఇప్పుడు, 1 శాతంగా మారింది కారణం ఏమిటో తెలుసుకుంటే మీకే అర్థం అవుతుంది.
హైద్రాబాద్లో ఒక నియోజక వర్గంలో రెండు, మూడు ఓట్లు ఒకొక్కరికి ఉన్నవి, ఈ విషయం అందరికీ తెలుసు,
నా ఓటు పోయింది అనే వారు ముందుకొచ్చి అడిగితే కదా నిజం తెలిసేది,
అలా రాలేరు కారణం ఏమిటో వారికి తెలుసు.
దేశములో కెల్ల ఒక్క హైదరాబాద్ లోనే రోహింగ్యాలు ఎక్కువ ఉన్నారు, అది కూడా సో కాల్డ్ పార్టీస్ అధినేతలు వారికి షెల్టర్లు ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.
కానీ అదే మన దేశం నుంచి వేరే దేశానికి చట్ట ప్రకారం పోయిన వారికి ఒక్క రోజు పాస్పోర్ట్ అయిపోయిన జైల్లో పెట్టి పెనాల్టీ కట్టించుకొని, తిరిగి మన దేశానికి పంపుతున్నారు, దాని గురించి తెలుసుకోవడం మన దేశంలో ఉన్న మనకు అవసరం. గల్ఫ్ దేశాల మధ్య చిక్కుకొని లక్షలు ఫైన్ కట్టి వచ్చే వారి గురించి తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నం చేయండి, ఫైన్ కట్టకపోతే మరణ దండన అక్కడ, కానీ ఇక్కడ తిరిగి వారికి మన సొమ్ముతో వారిని కూర్చో బెట్టి మోపుతూ, ఓటర్ కార్డు, ఆధార్ కార్డులు ఇచ్చి ఓట్లు వేయించుకుంటున్నాం, ఇది ఏ పార్టీ వారు చేస్తారు అనే విషయం నా కన్నా మీకే తెలుసు అనుకుంటున్నాను.
ఎన్నో పారామీటర్ల మీద SIR నడుస్తుంది. గతములో కూడా జరిగింది, ఇప్పుడు జరుగుతుంది,
దీనిలో తేడా, ఇతర దేశస్తులు ఓట్ల కోసం తపన పడటం.
నాసిక్ పేరును గుల్షనాబాద్ గా మార్చాడు.
.......................................
మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ సమీపంలో, బ్రహ్మగిరి కొండలపై వెలసిన త్రయంబకేశ్వర్ ఆలయం భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటిగా వెలుగొంటోంది. ఇక్కడి జ్యోతిర్లింగం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇందులో బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల త్రిమూర్తి స్వరూపాలుగా భావించే మూడు ముఖాలు ఒకే లింగంలో దర్శనమిస్తాయి. పురాణ గాథ ప్రకారం గౌతమ మహర్షి ఇక్కడ కఠోర తపస్సు చేయగా శివుడు జ్యోతిర్లింగ రూపంలో ఆయనకు దర్శనమిచ్చాడు, ఈ కారణంగా ఈ ప్రాంతానికి గౌతమి పేరు కూడా వచ్చింది. గోదావరి నది కూడా ఇక్కడి బ్రహ్మగిరి పర్వతం నుండి ఉద్భవించి కుశావర్త కుండం గుండా ప్రవహిస్తుంది, అందుకే గోదావరికి గౌతమి అనే పేరు కూడా ఉంది. చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం 1680 నుండి 1690 మధ్య కాలంలో మొఘల్ ఔరంగజేబు ఆదేశాల మేరకు అతని సైన్యాలు ఈ పురాతనమైన త్రయంబకేశ్వర్ ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేసి ఆ ప్రాంగణంలో ఒక మసీదును నిర్మించాయి. అదే సమయంలో నాసిక్ నగరం పేరును మార్చి గుల్షనాబాద్ గా నామకరణం చేశారు.
దక్కన్ ప్రాంతంలో మరాఠా శక్తి క్రమంగా విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో 1751 నుండి 1754 కాలంలో పేష్వా బాలాజీ బాజీరావ్ అనగా నానాసాహెబ్ పేష్వా నాయకత్వంలోని మరాఠా సైన్యాలు ఈ ప్రాంతాన్ని మొఘల్ ఆధీనం నుండి తిరిగి చేజిక్కించుకున్నాయి. వారు అక్కడ నిర్మించిన మసీదు నిర్మాణాన్ని తొలగించి ఆలయాన్ని నల్లటి బసాల్ట్ రాతితో నాగర నిర్మాణ శైలిలో అత్యంత వైభవంగా తిరిగి పునర్నిర్మించారు. ఆ పునర్నిర్మాణమే నేడు మనం దర్శించే ఆధునిక త్రయంబకేశ్వర్ ఆలయ నిర్మాణం. ఈ విజయంతో నగరం పేరును తిరిగి నాసిక్ గా మార్చారు. ఆలయ నిర్మాణంలో నల్లటి బసాల్ట్ రాయి ప్రధానంగా ఉపయోగించడంతో ఆలయానికి అద్భుతమైన గాఢ నలుపు రంగు వచ్చింది, దీనికి సంబంధించిన చారిత్రక వివరాలు నాటి దక్కన్ దండయాత్రల రికార్డులలో మరియు బాంబే ప్రెసిడెన్సీ గెజిటీర్ వంటి చారిత్రక గ్రంథాలలో నమోదయ్యాయి.
నానాసాహెబ్ పేష్వా తర్వాత అతని శిష్యుడు ఆలేఖన్ అనే నూతన గ్రామాన్ని నిర్మించి ఆలయ నిర్వహణకు ఆదాయ వనరులు కల్పించాడు. ఈ ఆలయానికి నాసిక్ నుండి సుమారు 28 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది, ఇక్కడ పూజలు మరియు దర్శనాలు ఉదయం నుండి రాత్రి వరకు నిర్వహించబడుతాయి. కాశి వంటి ప్రాంతాల్లోని వంశానుగత పూజారులే ఇక్కడ పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. నారాయణ నది సంగమం వద్ద ఉండే ఈ ఆలయం పుణ్యక్షేత్రంగా, పితృదేవతల కర్మల కొరకు ప్రసిద్ధి చెందింది, కాబట్టి ఇది భక్తులకు మాత్రమే కాకుండా చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్థలంగా కూడా నిలుస్తోంది.
.......
నల్ల బానిసలపై తెల్లవారు క్రూరత్వం.
.....................................
మొదట చిత్రాలు చూడండి, తరువాత చదవండి.
ఉత్తర అమెరికా చరిత్రలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ నల్లజాతి బానిసలపై జరిగిన హింస మరియు అణచివేత మానవ చరిత్రలోనే అత్యంత నల్లని అధ్యాయాలలో ఒకటిగా నిలుస్తుంది. తెల్లజాతి తోటల యజమానులు మరియు పర్యవేక్షకులు బానిసల నుండి ఉత్పాదకతను పిండుకోవడానికి వారిలో భయాన్ని నింపడానికి చట్టబద్ధంగానే అనేక అమానుష హింసా పద్ధతులను ఉపయోగించేవారు. ఆఫ్రికా తీరప్రాంతాల నుండి పట్టుబడిన దాదాపు పన్నెండు మిలియన్ల మంది బానిసలు భయానక సముద్రయానం ద్వారా అమెరికాకు చేర్చబడ్డారు. అక్కడ వారిని పశువుల కంటే హీనంగా కొనుగోలు చేసి అమ్మేవారు.
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఒకసారి వేలం వేసిన బానిస చట్టపరంగా శాశ్వత సంపదగా మారిపోయేది. అత్యంత సాధారణమైన మరియు క్రూరమైన శిక్ష కొరడా దెబ్బలు. చిన్న తప్పులకే బానిసలను చెట్లకు లేదా మొద్దులకు కట్టేసి రక్తం వచ్చేలా కొరడాలతో కొట్టేవారు. ఈ క్రూరత్వానికి నిదర్శనం గోర్డన్ అనే బానిస తన వీపుపై వచ్చిన కొరడా మచ్చలతో తీసిన ప్రసిద్ధ ఫోటోగ్రఫ్. ఆ చిత్రం బానిసత్వంలోని క్రూరత్వాన్ని అమెరికాకు మరియు ప్రపంచానికి విస్మరించలేని రుజువుగా నిలిచింది.
కొరడా దెబ్బల వల్ల పడిన పచ్చి గాయాలు త్వరగా మానకుండా ఉండటానికి మరియు మరింత నరకాన్ని చూపించడానికి అవి మానకమునుపే వాటిపై ఉప్పు నీరు కారం రసం లేదా మైనాన్ని పోసేవారు. దీనివల్ల బానిసల వీపులపై శాశ్వత మచ్చలు ఏర్పడేవి. ఒకప్పుడు బానిసగా ఉన్న తరువాత సెయింట్ జోసెఫిన్ భకీతా తన దేహంపై వచ్చిన ఈ మచ్చలను తన జీవితాంతం ప్రతి గుర్తుగా మోశారు. పారిపోవడానికి ప్రయత్నించిన బానిసలను పట్టుకుని వారిని గుర్తించడానికి కాలువేళ్లను నరకడం చెవులను కోయడం లేదా వేడి ఇనుముద్రలతో యజమాని పేరును వారి శరీరంపై కాల్చివేయడం చేసేవారు.
పారిపోయే అలవాటున్న బానిసల మెడకు పెద్ద ముళ్లు లేదా గంటలు ఉన్న భారీ ఇనుప కాలర్లను బిగించేవారు. దీనివల్ల వారు పొదల్లో దాక్కోవడానికి లేదా పడుకోవడానికి వీలుండేది కాదు. కాళ్లకు భారీ గొలుసులు వేసి పొలాల్లో పనిచేయించేవారు. ఎవరైనా బానిస తోటల నుండి తప్పించుకుని పారిపోతే వారిని పట్టుకోవడానికి క్రూరమైన వేట కుక్కలను వదిలేవారు. ఆ కుక్కలు బానిసలను తీవ్రంగా గాయపరిచేవి.
బానిసల మానసిక స్థైర్యాన్ని దెబ్బతీయడానికి భార్యాభర్తలను చిన్న పిల్లలను తల్లిదండ్రుల నుండి వేరు చేసి వేర్వేరు మార్కెట్లలో వేలం వేసి అమ్మేసేవారు. ఇది వారికి తీవ్రమైన గుండెకోతను మిగిల్చేది. నల్లజాతి మహిళా బానిసలపై తెల్లజాతి యజమానుల లైంగిక దాడులకు ఎలాంటి చట్టపరమైన అడ్డంకులు ఉండేవి కావు. గర్భవతిగా ఉన్న మహిళలను కూడా వదలకుండా నేలపై గుంత తవ్వి ఆమె కడుపు అందులో పట్టేలా బోర్లా పడుకోబెట్టి వీపుపై కొరడాలతో కొట్టేవారు. ఆమెకు పుట్టిన పిల్లలు కూడా యజమాని సంపదగా మారేవారు.
కాటన్ పొగాకు మరియు చక్కెర తోటలలో బానిసలను రోజుకు పద్దెనిమిది గంటల పాటు ఎండనక వాననక కఠినమైన శ్రమ చేయించేవారు. వారికి సరైన ఆహారం బట్టలు లేదా కనీస వైద్య సదుపాయాలు ఉండేవి కావు. పశువుల పాకల కంటే హీనమైన ప్రదేశాలలో వారు నివసించాల్సి వచ్చేది. బానిసలకు నేర్చుకునే హక్కు లేదు. చదవడం రాయడం నేర్చుకుంటే చాలా రాష్ట్రాలలో అది నేరమే. ఇలా దాదాపు నాలుగు శతాబ్దాల పాటు ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు ఈ దారుణమైన అణచివేతను మరియు హింసను అనుభవించారు. 1865లో అమెరికా పౌర యుద్ధం ముగింపులో 13వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా బానిసత్వం అధికారికంగా రద్దు చేయబడింది. అయితే బానిసత్వం రద్దయినా నల్లజాతి ప్రజలపై వివక్ష శాశ్వతంగా కొనసాగింది. జిమ్ క్రో చట్టాలు వేర్వేరు కాని సమానం అనే విధానం ద్వారా అణచివేత కొత్త రూపంలో కొనసాగింది. ఈ చరిత్ర నేడు అమెరికా సమాజంలోని జాత్యహంకార విభజనలకు వేర్లుగా నిలుస్తోంది.
[సేకరణ]
...........
మంత్రాలు,ప్రార్థనలు, నూనెలు, ప్రత్యేక కూటములు తనదాకా వస్తే పనిచేయవన్న మాట. మతమార్పిడికైతే బ్రాహ్మండంగా పనిచేస్తాయి.
పోప్ లియో XIV ఊపిరితిత్తులలో ఒక చిన్న కణుపు బయటపడటం నిజం. తాజా వైద్య పరీక్షల్లో ఈ కణుపు తొందరగా గుర్తించబడి అది బాగా పరిమితంగా ఉన్నదని వైద్యులు తెలిపారు. వారి సలహాపై శస్త్రచికిత్స చేయించుకోవాలని పోప్ నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ శస్త్రచికిత్స అక్టోబర్ 13, 2026 మంగళవారం నాడు రోమ్‌లోని అగొస్టినో గెమెల్లి పాలిక్లినిక్ ఆసుపత్రిలో జరగాల్సి ఉంది. శస్త్రచికిత్స తరువాత ఆయన ఆసుపత్రిలో దాదాపు వారం రోజులు ఉంటారని వాటికన్ అధికారులు తెలిపారు. అక్టోబర్ 11 ఆదివారం ఆంజెలస్ ప్రసంగంలో ఆయన విశ్వాసుల సమక్షంలో ఈ విషయాన్ని స్వయంగా వెల్లడించి, తన ఆరోగ్య కోసం ప్రార్థించవలసిందిగా కోరారు. ఆయన దర్శన కార్యక్రమాలు అక్టోబర్ 20 వరకు రద్దయ్యాయి, అక్టోబర్ 14 నాటి ప్రార్థనా సమావేశానికి కార్డినల్ లూయిస్ ఆంటోనియో ట్యాగ్లే నేతృత్వం వహించనున్నారు. గెమెల్లి ఆసుపత్రిలో పోప్‌ల కోసం ప్రత్యేక సదుపాయాలు ఉన్నాయి, పోప్ ఫ్రాన్సిస్, పోప్ జాన్ పాల్ II కూడా ఈ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందారు. కణుపు విషయంలో ప్రారంభ దశలోనే వైద్యులు జోక్యం చేసుకోవడం మంచి సూచన అని వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు.
మంత్రాలు,ప్రార్థనలు, నూనెలు, ప్రత్యేక కూటములు తనదాకా వస్తే పనిచేయవన్న మాట. మతమార్పిడికైతే బ్రాహ్మండంగా పనిచేస్తాయి.
అచ్యుతరాయల కొడుకును చంపిన మేనమామ సలకంచిన తిరుమల.
..........................................
శ్రీకృష్ణదేవరాయల మరణంతో 1529లో విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రలో ఒక నూతన రాజకీయ దశ ప్రారంభమైంది. ఆయన అనంతరం సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించిన అచ్యుతదేవరాయలు రాజ్య వారసత్వ పరంపరను కొనసాగించినప్పటికీ, శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో నెలకొన్న కేంద్రీకృత రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని యథాతథంగా నిలుపుకోవడం ఆయనకు సాధ్యం కాలేదు. వాస్తవానికి, ఈ కాలం నుండి విజయనగర సామ్రాజ్యంలో రాజవంశీయ వారసత్వం, సామంత శక్తుల ప్రభావం, సైనిక నాయకుల రాజకీయ ఆశయాలు పరస్పరం మిళితమై ఒక సంక్లిష్ట శక్తి సమీకరణాన్ని సృష్టించాయి.
ఈ పరిణామాలలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వ్యక్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయల అల్లుడైన అళియ రామరాయలు.
శ్రీకృష్ణదేవరాయల పాలనా కాలంలోనే అళియ రామరాయలు సైనిక నాయకునిగా, రాజకీయ వ్యూహకర్తగా విశేష ప్రతిష్ఠను సంపాదించాడు. కృష్ణదేవరాయల మరణం అనంతరం అచ్యుతరాయల సింహాసనారోహణను అతడు సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించినప్పటికీ, సామ్రాజ్య అధికార వ్యవస్థలో తాను పోషించవలసిన పాత్రపై భిన్నాభిప్రాయం కలిగి ఉన్నాడు. సలకం పెద తిమ్మరాజు, సాళువ నరసింగనాయకుడు వంటి ప్రభావశీల నాయకుల మద్దతు అచ్యుతరాయలకు లభించడంతో రామరాయల తొలి రాజకీయ యత్నాలు ఫలించలేదు. అయినప్పటికీ, తన సోదరులైన తిరుమలరాయలు, వెంకటాద్రిరాయల సహకారంతో అతడు రాజసభలో గణనీయమైన ప్రభావాన్ని సంపాదించాడు. సామంత వర్గాలతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఏర్పరచుకొని, సైనిక వ్యవస్థపై క్రమంగా తన ఆధిపత్యాన్ని విస్తరించుకున్నాడు.
అచ్యుతరాయల పాలన అంతర్గత శాంతి పరిపాలనా క్రమబద్ధతకు సంబంధించిన అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంది. ప్రాంతీయ నాయకుల స్వతంత్ర ధోరణులు, సామంతుల మధ్య విభేదాలు, రాజసభలో వర్గపోరాటాలు సామ్రాజ్య కేంద్రాధికారాన్ని క్రమంగా బలహీనపరిచాయి. ఈ పరిస్థితులను రామరాయలు తన రాజకీయ ప్రాబల్యాన్ని విస్తరించుకోవడానికి వినియోగించుకున్నాడు.
1536 ప్రాంతంలో తిరుపతి యాత్ర నుంచి తిరిగి వస్తున్న అచ్యుతరాయలను రామరాయలు బంధించి అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించినట్లు సమకాలీన వృత్తాంతాలు తెలియజేస్తున్నాయి. అయితే రాజ్యాధికారులు, ప్రభావవంతమైన సామంతులు మరియు రాజసభలోని ఒక వర్గం అచ్యుతరాయల పక్షాన నిలవడంతో ఈ ప్రయత్నం విఫలమైంది.
అచ్యుతరాయలు విముక్తి పొంది తిరిగి అధికారాన్ని చేపట్టారు. అయినప్పటికీ ఈ సంఘటన విజయనగర సామ్రాజ్య అంతర్గత రాజకీయ విభేదాల తీవ్రతను బహిర్గతం చేసింది.
అచ్యుతరాయల అంత్యదశలో కేంద్రాధికారం క్రమంగా బలహీనపడగా, రాజ్యవ్యవహారాలపై సామంత వర్గాల ప్రభావం మరింత పెరిగింది.
ఈ ధోరణి 1542లో అచ్యుతరాయల మరణంతో పరాకాష్ఠకు చేరింది. ఆయన కుమారుడు వెంకటరాయలు, చరిత్రలో ఒకటో వెంకటాద్రిగా ప్రసిద్ధి చెందిన యువరాజు, సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించాడు. బాలరాజు కావడంతో అతని మాతృవ్యవహార బంధువైన సలకరాజు చిన్న తిరుమలుడు రాజప్రతినిధిగా అధికారాన్ని స్వీకరించాడు.
ప్రారంభంలో రక్షకుడిగా వ్యవహరించిన ఈయన, కొద్ది కాలానికే స్వయంగా అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలనే ఆశయంతో వ్యవహరించడం ప్రారంభించాడు. రాజ్యాధికారంపై సంపూర్ణ నియంత్రణ సాధించాలనే ఉద్దేశంతో వెంకటరాయలను హత్య చేయించి, సింహాసన వారసత్వ హక్కు కలిగి ఉన్న మరికొంతమంది రాజవంశీయులను కూడా తొలగించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.
ఈ సంఘటన విజయనగర చరిత్రలో రాజవంశీయ వారసత్వ సంక్షోభానికి అత్యంత స్పష్టమైన ఉదాహరణగా నిలిచింది.
వెంకటరాయల మరణానంతరం అచ్యుతరాయల తమ్ముడైన శ్రీరంగరాయల కుమారుడు సదాశివరాయలు సింహాసనంపై ప్రతిష్ఠించబడ్డాడు. తుళువ వంశంలో చట్టబద్ధ వారసత్వానికి ప్రతీకగా ఆయనను చక్రవర్తిగా నిలిపినప్పటికీ, వాస్తవ రాజకీయాధికారం ఆయన చేతుల్లో లేదు. ఈ దశలో అళియ రామరాయలు క్రమంగా సామ్రాజ్యంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన రాజకీయ వ్యక్తిగా అవతరించాడు. సలకరాజు వర్గాన్ని ఓడించి, సదాశివరాయలను నామమాత్ర చక్రవర్తిగా ఉంచి, రాజ్యపాలనపై సంపూర్ణ నియంత్రణ సాధించాడు. రాజాజ్ఞలు, సైనిక యాత్రలు, విదేశాంగ నిర్ణయాలు, సామంతుల నియామకాలు అన్నీ రామరాయల అధీనంలోనే కొనసాగాయి.
ఈ కారణంగా చరిత్రకారులు ఆయనను విజయనగర సామ్రాజ్యపు యథార్థ పాలకుడిగా పేర్కొంటారు.
రామరాయల ఆధిపత్య కాలంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం మరోసారి సైనిక మరియు రాజకీయ శక్తిని ప్రదర్శించింది. దక్కను సుల్తానుల మధ్య పరస్పర విభేదాలను సమర్థవంతంగా వినియోగిస్తూ ఆయన విజయనగర ప్రభావాన్ని విస్తరించాడు. బీజాపూర్, అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండ, బీదర్ రాజ్యాల మధ్య సమతుల్యత రాజకీయాన్ని అమలు చేస్తూ సామ్రాజ్యాన్ని దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రధాన రాజకీయ శక్తిగా నిలిపాడు.
అయితే ఈ విధానం తాత్కాలిక విజయాలను సాధించినప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో అన్ని సుల్తానులను విజయనగర వ్యతిరేక కూటమిగా ఏకీకృతం చేయడానికి దోహదపడింది.
ఈ పరిణామాల తుది ఫలితం 1565లో జరిగిన రక్కసి తంగడి లేదా తళ్ళికోట యుద్ధంలో ప్రత్యక్షమైంది. దక్కను సుల్తానుల సంయుక్త కూటమి చేత విజయనగర సైన్యం ఓడిపోవడంతో అళియ రామరాయలు బందీగా చిక్కి హతుడయ్యాడు. ఈ యుద్ధం విజయనగర సామ్రాజ్య రాజకీయ ప్రాబల్యానికి ముగింపును సూచించింది. అనంతరం రాజధాని హంపి విస్తృత విధ్వంసానికి గురైంది. తిరుమలరాయలు రాజవంశాన్ని రక్షించి పెనుకొండకు తరలించినప్పటికీ, కృష్ణదేవరాయల యుగంలో ఉన్న సామ్రాజ్య వైభవం తిరిగి పునరుద్ధరించబడలేదు.
మొత్తంగా పరిశీలిస్తే, శ్రీకృష్ణదేవరాయల అనంతర కాలంలో సంభవించిన రాజకీయ పరిణామాలు వ్యక్తిగత అధికార పోరాటాలకే పరిమితమైనవి కావు. అవి విజయనగర సామ్రాజ్య పరిపాలనా నిర్మాణంలో నెలకొన్న అంతర్గత బలహీనతలను వెలుగులోకి తెచ్చాయి.
అచ్యుతరాయలు మరియు రామరాయల మధ్య శక్తిపోటీ, వెంకటరాయల హత్య, సలకరాజు తిరుమలుని అధికారాపహరణ,
సదాశివరాయల నామమాత్ర పాలన, రామరాయల వాస్తవ ఆధిపత్యం వంటి సంఘటనలు కేంద్రాధికార క్షీణతను ప్రతిబింబించాయి. ఈ అంతర్గత సంక్షోభాలు సామ్రాజ్య రాజకీయ ఏకత్వాన్ని దెబ్బతీశాయి. బాహ్య శక్తుల జోక్యానికి అవకాశాలను విస్తరించాయి. చివరికి విజయనగర సామ్రాజ్య పతనానికి దారితీసిన చారిత్రక పరిస్థితులను సృష్టించాయి.
(సేకరణ)
............
రాయలసీమలో పలు గ్రామాలు, ఆలయాల పరిసరాల్లో వీరశిలలు, శాసనాలు.
.......................................
భారతదేశంలోని ప్రాచీన స్మారక శిల్ప సంప్రదాయంలో సతీ శిలలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. భర్త మరణించిన తరువాత సహగమనం చేసిన స్త్రీల జ్ఞాపకార్థం ఏర్పాటు చేసిన శిలలను సతీ శిలలు లేదా మస్తికల్లు అని పిలుస్తారు. కన్నడ ప్రాంతంలో వీటిని మస్తికల్లు, మహాసతికల్లు అని వ్యవహరిస్తారు. తమిళ ప్రాంతంలో మాసతికల్ అనే పేరు కూడా వాడుకలో ఉంది.
సతీ శిలలపై సాధారణంగా ఒక స్త్రీ కుడిచేతిని మోచేయి వద్ద వంచి, అరచేతిని పైకి ఎత్తిన రూపంలో చెక్కుతారు. చేతికి గాజులు ఉండటం వీటిలో కనిపించే ముఖ్యమైన లక్షణం. కొన్ని శిలల్లో చేతికి ఇరువైపులా సూర్యచంద్రుల బొమ్మలు, దీపాలు, పూజా పాత్రలు, ఇతర మంగళకరమైన వస్తువులు కనిపిస్తాయి. కొన్ని శిలలకు సిందూరం పూసి పూజించే ఆచారం కూడా ఉంది.
మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఎరాన్ ప్రాంతంలో లభించిన గోపరాజు శాసనం సతీ సహగమన చరిత్రకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఆధారం. ఈ శాసనం గుప్త సంవత్సరం 191, అంటే 510 CE నాటిది. భానుగుప్తుడి పాలనా కాలంలో గోపరాజు యుద్ధంలో మరణించగా, ఆయన భార్య సహగమనం చేసినట్లు ఇందులో పేర్కొన్నారు. ఈ శాసనం ఆనాటి యుద్ధాలు, వీరమరణాలు, సహగమన ఆచారానికి సంబంధించిన చారిత్రక సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
గోవాలోని సాంకోవాలే ప్రాంతంలో 12వ లేదా 13వ శతాబ్దానికి చెందిన సతీ శిల లభించింది. నల్లరాతితో రూపొందించిన ఈ శిలపై కుడిచేయి పైకెత్తిన స్త్రీ రూపం ఉంది. దిగువ భాగంలో భార్యాభర్తలు శివలింగానికి ఇరువైపులా నిలబడినట్లు చెక్కారు.
ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని దేవోబోడా మహాదేవ ఆలయ ప్రాంగణంలో సతీ స్తంభం ఉంది. దాని పైభాగంలో చేయి, సూర్యుడు, చంద్రుడు చెక్కబడ్డాయి. దిగువ భాగంలో అంజలి ముద్రలో నిలబడిన రెండు మానవ రూపాలు ఉన్నాయి. బార్సూర్ చంద్రాదిత్య ఆలయ సముదాయంలో కూడా సతీ శిలలు లభించాయి. వాటిలో స్త్రీ, పురుష రూపాలు, సూర్యచంద్రుల చిహ్నాలు కనిపిస్తాయి.
కర్ణాటకలో సతీశిలల సంప్రదాయం విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది. కన్నడ ప్రాంతంలో మస్తికల్లు, మహాసతికల్లు అనే పేర్లతో వీటిని పిలుస్తారు. కొన్ని శిలల్లో స్త్రీ చేతిని మాత్రమే చెక్కగా, మరికొన్నింటిలో భార్యాభర్తలిద్దరి రూపాలను చెక్కారు. కొన్ని శిలల్లో సహగమన సంఘటనను దృశ్యరూపంలో చూపించారు. బాగల్‌కోట్ జిల్లాలోని బాదామి తాలూకా మంగళూరు గ్రామంలో 14వ, 15వ శతాబ్దాలకు చెందిన వీరశిలలు, మహాసతీ శిలలు లభించాయి. వీటిని భారత పురావస్తు శాఖ తన 2013–14 వార్షిక నివేదికలో నమోదు చేసింది.
రాజస్థాన్, గుజరాత్ ప్రాంతాల్లో పాళియా అనే పేరుతో పిలిచే స్మారక శిలలు కనిపిస్తాయి. వీటిలో యుద్ధంలో మరణించిన వీరులు, కుటుంబ రక్షణలో ప్రాణాలు కోల్పోయినవారు, సహగమనం చేసిన స్త్రీల జ్ఞాపకార్థం ఏర్పాటు చేసిన శిలలు ఉన్నాయి. కొన్ని పాళియా శిలల్లో గుర్రంపై ఉన్న వీరుడి రూపంతోపాటు సతీ స్త్రీ పైకెత్తిన చేయి కూడా కనిపిస్తుంది. సూర్యచంద్రుల చిహ్నాలు వీటిలో కూడా చెక్కబడ్డాయి.
సతీ శిలలకు దగ్గరగా కనిపించే మరో స్మారక శిల్ప సంప్రదాయం వీరగల్లు. కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర ప్రాంతాల్లో వీరగల్లు శిలలు లభించాయి. యుద్ధంలో మరణించిన వీరులు, పశువులను రక్షిస్తూ ప్రాణాలు కోల్పోయినవారు, గ్రామ రక్షణలో మరణించినవారి జ్ఞాపకార్థం వీటిని ఏర్పాటు చేసేవారు. వీటిపై సాధారణంగా కింది భాగంలో యుద్ధ దృశ్యం, మధ్యభాగంలో వీరుడి మరణానంతర ప్రయాణం, పైభాగంలో దేవతను ఆరాధిస్తున్న దృశ్యం చెక్కబడి ఉంటుంది. కొన్ని వీరగల్లులపై వీరుడితోపాటు సహగమనం చేసిన భార్య రూపం కూడా కనిపిస్తుంది.
జైన సంప్రదాయంలో నిషిధి శిలలు మరో ముఖ్యమైన స్మారక శిల్ప రకం. జైన మతంలో సల్లేఖన వ్రతాన్ని ఆచరించి మరణించిన సాధువులు, సాధ్వుల జ్ఞాపకార్థం వీటిని ఏర్పాటు చేసేవారు. వీటిపై జైన తీర్థంకరుల రూపాలు, ధ్యాన భంగిమలు, శాసనాలు కనిపిస్తాయి. కర్ణాటకలో శ్రవణబెళగొళ, పరిసర ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి నిషిధి శిలలు అనేకం లభించాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కూడా వీరగల్లు, సతీ స్మారక శిలలకు సంబంధించిన పురావస్తు ఆధారాలు ఉన్నాయి. రాయలసీమ ప్రాంతంలోని పలు గ్రామాలు, ఆలయాల పరిసరాల్లో వీరశిలలు, శాసనాలు లభించాయి. తెలంగాణలోని కురిక్యాల బొమ్మలగుట్ట ప్రాంతం ప్రాచీన శిల్పాలు, శాసనాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
సతీ శిలలపై ఉన్న శాసనాలు, వ్యక్తుల పేర్లు, రాజుల వివరాలు, శక సంవత్సరాలు, శిల్ప నిర్మాణశైలి, అవి లభించిన ప్రదేశాలు వాటి కాలనిర్ణయానికి ఉపయోగపడతాయి. భారతదేశంలోని ఈ స్మారక శిలలు ప్రాచీన కాలపు శిల్పకళ, శాసన సంప్రదాయం, సామాజిక ఆచారాలకు సంబంధించిన పురావస్తు ఆధారాలుగా ఉన్నాయి.
[సేకరణ]
.........
రెండవ పులకేశి ఆస్థానంలో పర్షియన్ రాయభారి.
........................................
రెండోపులకేశి (ఇమ్మడి పులకేశి) బాదామి చాళుక్య వంశానికి చెందిన అత్యంత పరాక్రమవంతుడైన రాజు. ఆయన పాలనా కాలంలో ( 609–642) దక్కన్ ప్రాంతంలో చాళుక్య సామ్రాజ్యం భారీగా విస్తరించింది. ఉత్తర భారతదేశాన్ని ఏలుతున్న హర్షవర్ధనుడిని నర్మదా నది ఒడ్డున ఓడించి "దక్షిణపథేశ్వర" అనే బిరుదును పొందడం ఇతని చరిత్రలోనే అతిపెద్ద సైనిక విజయం. ఈ యుద్ధాన్ని గురించి ఆయిహోలు శిలాశాసనం ( 634–635) వివరిస్తుంది.
జైనకవి రవికీర్తి రచించిన ఈ శాసనంలో హర్షుడి సంతోషం భయంతో కరిగిపోయిందని, అతని ఏనుగులు యుద్ధంలో పడిపోయాయని కవితాత్మకంగా వర్ణించారు. ఈ విజయం తర్వాత పులకేశి ఉత్తర దక్కన్‌లో నర్మదా నది వరకు తన అధికారాన్ని విస్తరించాడు.
కేవలం యుద్ధాల్లోనే కాకుండా అంతర్జాతీయంగా దౌత్య సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకోవడంలో కూడా రెండవ పులకేశి ప్రసిద్ధి చెందాడు. పర్షియా (నేటి ఇరాన్) దేశపు ససానియన్ చక్రవర్తి అయిన రెండవ ఖుస్రో (Khosrow II) తో ఇతను జరిపిన రాయబారాలు భారతదేశ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన అధ్యాయం. 9వ శతాబ్దపు పర్షియన్ చరిత్రకారుడు అల్-తబరి (Al-Tabari) వ్రాసిన ఆధారాల ప్రకారం రెండవ పులకేశి తన పాలనా కాలంలో పర్షియా రాజు రెండవ ఖుస్రో వద్దకు ఒక రాయబార బృందాన్ని పంపాడు. ఈ రాయబార బృందం ద్వారా రెండోపులకేశి పర్షియా చక్రవర్తికి అతని కుమారులకు అత్యంత విలువైన కానుకలను, లేఖలను పంపినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.
ఈ రాయబారం సుమారు 625 నాటిదని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు. పర్షియా రికార్డులలో పులకేశిని "పరమేశ్వర" అనే బిరుదుకు రూపాంతరంగా "ప్రామిస్" (Pharmis) అని పేర్కొన్నారు. పులకేశి పంపిన రాయబారానికి స్పందనగా పర్షియా చక్రవర్తి రెండవ ఖుస్రో కూడా తన రాయబారిని అమూల్యమైన బహుమతులతో బాదామి చాళుక్యుల ఆస్థానానికి పంపినట్లు చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు.
మహారాష్ట్రలోని అజంతా గుహలలోని 1వ నంబర్ గుహ గోడపై ఉన్న ఒక ప్రసిద్ధ కుడ్యచిత్రం ఈ రాయబార ఘట్టాన్ని వివరిస్తుందని 1870లలో ఆర్కిటెక్చరల్ చరిత్రకారుడు జేమ్స్ ఫెర్గూసన్ ప్రతిపాదించాడు. ఈ చిత్రంలో విదేశీ/పర్షియన్ దుస్తులు ధరించిన కొందరు రాయబారులు చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశికి కానుకలు సమర్పిస్తున్నట్లుగా చూపించబడింది. ఆ చిత్రంలో పర్షియన్ తరహా దుస్తులు శైలి ఉండటం వల్ల ఆ కాలంలో ససానియన్ పర్షియా వ్యాపారస్థులు లేదా రాయబారులు దక్కన్ ప్రాంతానికి వచ్చేవారని స్పష్టమవుతోంది.
చైనా యాత్రికుడు హ్యూయెన్ త్సాంగ్ (Xuanzang) కూడా రెండోపులకేశి ఆస్థానాన్ని సందర్శించి అతని సామ్రాజ్య వైభవాన్ని మరియు పాలనా దక్షతను తన రచనలలో కొనియాడాడు. పులకేశి సామ్రాజ్యంలో వందకు పైగా బౌద్ధ విహారాలు ఉన్నాయని, వాటిలో ఐదు వేలకు పైగా భిక్షువులు నివసించేవారని హ్యూయెన్ త్సాంగ్ పేర్కొన్నాడు. పర్షియా చైనాలతో ఉన్న ఈ సంబంధాలు రెండవ పులకేశి అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని మనకు తెలియజేస్తాయి.
రెండోపులకేశి దక్షిణ భారతదేశంలో పల్లవులతో పలు యుద్ధాలు చేశాడు. మొదటి దశలో పల్లవరాజు మహేంద్రవర్మను ఓడించి విజయం సాధించాడు. అయితే తరువాత పల్లవరాజు మొదటి నరసింహవర్మ (Narasimhavarman I) పులకేశిపై దాడి చేసి 642లో చాళుక్య రాజధాని వాతాపిని (బాదామి) ఆక్రమించి ధ్వంసం చేశాడు. ఈ యుద్ధంలోనే రెండో పులకేశి ప్రాణాలు కోల్పోయి ఉండవచ్చని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. విజయం సాధించిన నరసింహవర్మ "వాతాపికొండ" అనే బిరుదును స్వీకరించాడు.
పులకేశి మరణం తర్వాత చాళుక్య సామ్రాజ్యంలో అనిశ్చితి నెలకొన్నప్పటికీ ఆయన చేసిన విజయాలు అంతర్జాతీయ సంబంధాలు దక్షిణ భారత చరిత్రలో ఆయనకు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.
[సేకరణ]
.............
ఒకసారి కాదు ఏకంగా మూడుసార్లు పట్టాభిషేకం చేసుకొన్న విజయనగర ప్రభువు.
........................................
అచ్యుతదేవరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైన రాజ్యాధికార సంక్రమణ ఘట్టానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన చక్రవర్తి. ఆయన శ్రీకృష్ణదేవరాయల సోదరుడు కావడం మరియు కృష్ణదేవరాయల మరణం తర్వాత రాజ్య పరిపాలనా బాధ్యతలను స్వీకరించడం విజయనగర రాజకీయాల్లో పెద్ద మార్పునకు దారితీసింది. ACE 1529 అక్టోబర్ 17వ తేదీన ఆదివారం రోజున చంద్రగ్రహణం సంభవించిన వేళ శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మరణించారని కర్ణాటకలోని హొన్నేనహళ్లి శాసనం స్పష్టం చేస్తోంది.
ఆ మహారాజు మరణించిన వెంటనే రాజధానిలో మరియు ఆస్థానంలో వారసత్వ పోరు తీవ్రస్థాయికి చేరుకుంది. ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయల అల్లుడైన ఆళియ రామరాయలు అధికారంలోకి రావడానికి ప్రయత్నించడంతో పాటు రాజకీయంగా అస్థిర వాతావరణం ఏర్పడింది. ఈ అస్థిరతను నివారించి తన రాజ్యాధికారాన్ని చట్టబద్ధం చేసుకోవడం కోసం అచ్యుతదేవరాయలు అత్యంత వేగంగా స్పందించాల్సి వచ్చింది. ఆ సమయంలో ఆయన దక్షిణ దేశ పర్యటనలో భాగంగా చంద్రగిరి కోట సమీపంలో ఉన్నారు. దాంతో ఆయన రాజధానికి వెళ్లే లోపే తన అధికారాన్ని స్థిరీకరించుకోవడం కోసం వేర్వేరు ప్రాసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలలో ప్రాథమిక పట్టాభిషేకాలను నిర్వహించుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
అచ్యుతదేవరాయలు తన మొదటి పట్టాభిషేక ప్రక్రియను శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మరణించిన కేవలం నాలుగు రోజుల వ్యవధిలోనే అంటే 1529 అక్టోబర్ 21వ తేదీన గురువారం నాడు పూర్తి చేశారు. ఆయన ముందుగా తన కులదైవమైన తిరుమల వేంకటేశ్వర స్వామి సమక్షంలో కిరీటధారణ చేసుకుని స్వామివారి ఆశీస్సులు పొంది మొదటిసారి పట్టాభిషిక్తుడయ్యారు. తిరుమల మూడో ప్రాకారం గోడలపై చెక్కబడిన అరుదైన శాసనాలు ఈ సంఘటనను ధ్రువీకరిస్తున్నాయి. తిరుపతిలో పట్టాభిషేకం పూర్తయిన వెంటనే అదే రోజున ఆయన శ్రీకాళహస్తి క్షేత్రానికి చేరుకుని శ్రీకాళహస్తీశ్వర ఆలయ ప్రాంగణంలో రెండవసారి పట్టాభిషేక మహోత్సవాన్ని జరుపుకున్నారు. శ్రీకాళహస్తి ఆలయ మూడవ ప్రాకారం ఉత్తర మరియు పశ్చిమ గోడలపై ఉన్న శకాబ్దం 1454 నాటి శిలాశాసనం ప్రకారం విరోధి నామ సంవత్సరం కార్తీక మాస బహుళ పంచమి నాడు ఈ పవిత్ర కార్యం నిర్వహించబడింది.
ఈ విధంగా దైవ సాక్షిగా రెండు ప్రధాన క్షేత్రాలలో పట్టాభిషేకాలు పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత ఆయన ససైన్యంగా రాజధాని వైపు పయనించారు. 1529 నవంబర్ 30వ తేదీన విజయనగర సామ్రాజ్య రాజధాని అయిన హంపి నగరానికి చేరుకుని అక్కడ సకల రాజలాంఛనాలతో మరియు అత్యంత వైభవంగా మూడవసారి ప్రధాన పట్టాభిషేకం జరుపుకుని అధికారికంగా సామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు.
ఈ మూడు పట్టాభిషేక ఘట్టాలకు చారిత్రక శాసనాలు మాత్రమే కాకుండా నాటి ప్రసిద్ధ సాహిత్య గ్రంథాలు కూడా బలమైన ఆధారాలుగా నిలుస్తున్నాయి. విజయనగర ఆస్థాన కవి అయిన రెండవ రాజనాథ డిండిమ సంస్కృతంలో రచించిన అచ్యుతాభ్యుదయం కావ్యం అచ్యుతరాయల జీవిత విశేషాలను మరియు ఆయన తిరుపతి కాళహస్తి హంపిలలో జరుపుకున్న పట్టాభిషేక సంఘటనలను అత్యంత సవివరంగా వర్ణించింది.
అలాగే అచ్యుతరాయల ధర్మపత్ని తిరుమలాంబ స్వయంగా రచించిన వరదాంబికా పరిణయం అనే ప్రబంధంలో కూడా అచ్యుతరాయల వివాహం ఆయన చక్రవర్తిగా పట్టాభిషిక్తుడైన వైభవం మరియు వారి కుమారుడైన చిన వెంకటాద్రిని యువరాజుగా ప్రకటించిన చారిత్రక అంశాలు విశదీకరించబడ్డాయి. హంపిలోని ప్రసిద్ధ విఠ్ఠలనాథ ఆలయంలో దానాలు చేసినట్లు లభించిన శాసనాలు మరియు తిరుమలలో ఆయన సమర్పించిన అనేక భూదానాలు మరియు బంగారు కానుకల రికార్డులు అచ్యుతదేవరాయల అధికారిక నిరూపణకు స్పష్టమైన సాక్ష్యాలుగా చరిత్రలో నిలిచిపోయాయి.
(సేకరణ)
.............
ముళ్ల చెట్లు, విషపురుగులు ఉచ్చులతో రక్షించబడి ఉంటుంది.
..........................................
దుర్గాధ్యక్షుడు అంటే ఇప్పటి భాషలో కోట కాపలా అధికారి అయినప్పటికీ ప్రాచీన కాలంలో అతను కోటకు రాజుతో సమానమైన అధికారం కలిగినవాడు. కౌటిల్యుడు అర్థశాస్త్రంలో దుర్గపాలుడు అత్యంత నమ్మకస్తుడైన వాడై ఉండాలని, యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వాడై ఉండాలని స్పష్టం చేశాడు. అతనికి స్త్రీ వ్యసనం, జూదం లేదా మద్యపానం వంటి దుర్వ్యసనాలు ఉండకూడదని నిబంధన ఉండేది. అతని విధుల్లో కోట గోడలు, బురుజులు, ద్వారాలు కందకాల పటిష్టతను నిరంతరం పరిశీలించడం ముఖ్యమైనది. కోట లోపల కనీసం ఒక సంవత్సరానికి సరిపడా ధాన్యం, నూనె, ఉప్పు, నీరుఆయుధాల నిల్వలు ఉండేలా చూడటం అతని బాధ్యత. కోట చుట్టుపక్కల గ్రామాల నుండి వచ్చే శిస్తును వసూలు చేసి, సగం రాజధానికి మరియు సగం కోట నిర్వహణకు కేటాయించాలి. గూఢచారుల రాకపోకలపై నిఘా ఉంచి, శత్రువుల చొరబాట్లను అడ్డుకోవడం కూడా అతని ప్రధాన విధి.
మనుస్మృతి ప్రకారం దుర్గాధ్యక్షుడు రాజు ఆజ్ఞ లేకుండా కోట తలుపులు తెరవకూడదు ప్రాణాలు పోయినా శత్రువుకు కోటను అప్పగించకూడదు. శుక్రనీతి కోట రక్షణను యుద్ధం కంటే పదిరెట్లు కష్టమైనదిగా పేర్కొంటూ వ్యూహాత్మక రక్షణను వివరించింది. మెగస్థనీస్, హ్యూయెన్ త్సాంగ్ వంటి విదేశీ రచయితలు భారతీయ కోటల వైభవాన్ని మరియు దుర్గాధ్యక్షుడి అపారమైన అధికారాన్ని కొనియాడారు.
కౌటిల్య అర్థశాస్త్రం కోటలను భౌగోళిక మరియు నిర్మాణాత్మక లక్షణాల ఆధారంగా ప్రధానంగా ఆరు లేదా ఎనిమిది రకాలుగా విభజించింది.
ధన్వదుర్గం అంటే ఎడారి ప్రాంతంలో నిర్మించిన కోట, ఇక్కడ నీటి కొరత ఎండ వేడిమి శత్రువులకు సహజమైన అడ్డంకిగా మారుతుంది.
మహీదుర్గం అనేది మైదాన ప్రాంతంలో నిర్మించిన కోట, దీనికి చుట్టూ లోతైన కందకాలు ఎత్తైన గోడలు ఉంటాయి.
గిరిదుర్గం లేదా పర్వతదుర్గం కొండల మీద నిర్మించబడి, ఒకే ఒక ఇరుకైన మార్గం ద్వారా మాత్రమే చేరుకోవడానికి వీలుంటుంది, దీనిని రక్షించడం సులభం.
మనుష్యదుర్గం అనేది పూర్తిగా మానవ నిర్మితమైన కోట, ఇందులో బలమైన గోడలు భారీ సైన్యం నిరంతరం కాపలా ఉంటారు.
వృక్షదుర్గం లేదా వనదుర్గం అటవీ ప్రాంతంలో నిర్మించబడి, చుట్టూ ముళ్ల చెట్లు, విషపురుగులు సహజమైన ఉచ్చులతో రక్షించబడి ఉంటుంది.
జలదుర్గం నదులు, సరస్సులు లేదా సముద్రాల మధ్య నిర్మించబడి, నౌకా దళం ద్వారా మాత్రమే చేరుకోవడానికి వీలుంటుంది.
కొన్ని గ్రంథాలలో అంతర్ద్వీప దుర్గం అనే మరొక రకాన్ని కూడా ప్రస్తావించారు, ఇది నీటి మధ్యలో ఉన్న ద్వీపంపై నిర్మించబడిన కోట.
కృష్ణా జిల్లాలోని కొండపల్లి కోటను పదనాల్గవ శతాబ్దంలో రెడ్డి రాజులు నిర్మించారు. ఇది మూడు అంచెల గిరిదుర్గంగా కింద గ్రామం, మధ్యలో సైన్యం పైన రాజభవనంతో కూడి ఉండేది. రెడ్డి రాజులు తమ సొంత బంధువులనే ఇక్కడ దుర్గాధ్యక్షులుగా నియమించేవారు. గజపతుల కాలంలో హమ్వీర మహాపాత్రుడు అనే దుర్గాధ్యక్షుడు శ్రీకృష్ణదేవరాయల ముట్టడిని ఆరు నెలల పాటు ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నాడు. విజయనగర సామ్రాజ్యం తర్వాత కుతుబ్ షాహీల కాలంలో ఈ కోట అధిపతిని కిలేదార్ అని పిలిచేవారు. ఈ కిలేదార్ కోటలో తానే స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకుంటూ గోల్కొండకు శిస్తు పంపేవాడు.
చిత్తూరు జిల్లాలోని చంద్రగిరి కోట విజయనగర రాజుల రెండో రాజధానిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ దుర్గాధ్యక్షుడు సాధారణ సైనిక అధికారి కాకుండా యువరాజుతో సమానమైన రాజప్రతినిధిగా వ్యవహరించేవాడు. సాళువ నరసింహుడు నరస నాయకుడు వంటి వారు ఈ పదవిని అలంకరించి తర్వాత విజయనగర సింహాసనాన్ని అధిరోహించారు.
తాళికోట యుద్ధం తర్వాత తిమ్మరాజు అనే దుర్గాధ్యక్షుడు తిరుమలరాయలును రాజకుటుంబాన్ని కాపాడి చరిత్రలో నిలిచాడు. పదహారవ శతాబ్దంలో దామర్ల వెంకటపతి నాయకుడు అనే చంద్రగిరి దుర్గాధ్యక్షుడే బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి మద్రాస్ నిర్మాణానికి భూమి మంజూరు చేసిన చారిత్రక నిర్ణయం తీసుకున్నాడు.
కొండపల్లి చంద్రగిరి కోటల దుర్గాధ్యక్షుల మధ్య స్పష్టమైన తేడా ఉంది. కొండపల్లి దుర్గాధ్యక్షుడు ప్రధానంగా సరిహద్దు రక్షణకు బాధ్యత వహించే సైనిక అధికారి అయితే చంద్రగిరి దుర్గాధ్యక్షుడు రాజ్యాంగ వ్యవహారాలు
ఖజానా నిర్వహణ చూసే రాజప్రతినిధి. తిరుపతి హుండీ ఆదాయం వంటి భారీ ఆర్థిక వనరులు చంద్రగిరి కోట నిర్వహణలో భాగమయ్యాయి. ఈ విధంగా దుర్గాధ్యక్షుడు కేవలం కోటను కాపాడేవాడు కాకుండా రాజ్య రక్షణకు మరియు చరిత్ర గతిని మార్చే నిర్ణయాలకు కేంద్రబిందువుగా నిలిచాడు.
[సేకరణ]
............
శ్రీకృష్ణదేవరాయల తన పట్టాభిషేక సందర్భంగా సింగినాయకనపల్లిని దానం చేసి రంగమంటపాన్ని జీర్ణోద్ధధారణ చేశాడు.
.........................................
శ్రీ కృష్ణదేవరాయల పట్టాభిషేకం విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. తుళువ వంశానికి చెందిన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, తన సవతి సోదరుడు వీరనరసింహరాయల మరణానంతరం విజయనగర సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించారు. వీరనరసింహరాయలు ACE 1509లో మరణించడంతో శ్రీకృష్ణదేవరాయల అధికారానికి మార్గం ఏర్పడింది. ఆయన అధికారిక పట్టాభిషేకం ACE 1509 ఆగస్టు 8న, శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి సందర్భంగా జరిగిందని కొన్ని చారిత్రక రచనలు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే పట్టాభిషేక తేదీ విషయంలో వివిధ ఆధారాల్లో భేదాలు కనిపిస్తున్నాయి.
కృష్ణదేవరాయలు సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించడంలో ప్రధానమంత్రి సాళువ తిమ్మరుసు కీలక పాత్ర పోషించారు. తిమ్మరుసు రాజ్యపాలనలో అనుభవజ్ఞుడు. రాజవంశంలో వారసత్వ మార్పు జరిగిన సమయంలో రాజ్యాధికారాన్ని స్థిరపరచడంలో ఆయన సహకరించారు. కృష్ణదేవరాయలు తిమ్మరుసును ఎంతో గౌరవించేవారని చారిత్రక కథనాలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఆయన పాలనలో సైనిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం, సామంతులపై రాజాధికారాన్ని స్థిరపరచడం, పొరుగు రాజ్యాల నుంచి ఎదురయ్యే సవాళ్లను ఎదుర్కోవడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం లభించింది.
పట్టాభిషేకానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఆధారాలు హంపిలోని విరూపాక్ష దేవాలయ శాసనాల్లో కనిపిస్తాయి. కృష్ణదేవరాయలు తన పట్టాభిషేకం సందర్భంగా విరూపాక్ష స్వామికి పలు కానుకలు సమర్పించి, ఆలయ అభివృద్ధికి చర్యలు చేపట్టినట్లు శాసన ఆధారాలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఆలయ ప్రాంగణంలో రంగమండప నిర్మాణం, గోపుర నిర్మాణం లేదా పునరుద్ధరణకు సంబంధించిన పనులు ఆయన కాలంలో జరిగాయి. ఈ నిర్మాణాలు విజయనగర రాజుల ఆలయ పరిరక్షణ కార్యక్రమాల్లో భాగంగా నిలిచాయి.
విరూపాక్ష స్వామికి సింగినాయకనహళ్లి గ్రామాన్ని దానం చేసినట్లు కూడా శాసన ఆధారాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఆ గ్రామం నుంచి వచ్చే ఆదాయాన్ని స్వామివారి నిత్య నైవేద్యాలకు వినియోగించేలా ఏర్పాటు చేశారు. పళ్లు, పిండివంటలు వంటి నైవేద్యాల సమర్పణకు ఈ ఆదాయాన్ని ఉపయోగించాలని నిర్దేశించారు. తొమ్మిది రత్నాలతో అలంకరించిన బంగారు పద్మం, బంగారు పాత్ర, రెండు వేడుక డప్పులు, సాయంత్రపు హారతికి ఉపయోగించే ఇరవై నాలుగు వెండి దీపాలను కూడా స్వామివారికి సమర్పించినట్లు కొన్ని చారిత్రక వివరణలు తెలియజేస్తున్నాయి. ఈ వివరాలు కృష్ణదేవరాయల పట్టాభిషేకానికి, విరూపాక్ష దేవాలయానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని తెలియజేస్తాయి.
పట్టాభిషేకం అనంతరం కృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్య విస్తరణపై దృష్టి సారించారు. దక్షిణ భారతదేశంలో రాజ్యాధికారాన్ని బలోపేతం చేస్తూనే, దక్కన్ ప్రాంతంలోని సుల్తానులతో జరిగిన యుద్ధాల్లో పాల్గొన్నారు. తూర్పు దిశగా సాగించిన సైనిక దండయాత్రల్లో ఉదయగిరి, కొండవీడు వంటి ముఖ్యమైన కోటలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఈ విజయాల ద్వారా ఆంధ్ర ప్రాంతంలో విజయనగర అధికారాన్ని విస్తరించారు. ఒడిశా గజపతులతో జరిగిన పోరాటాలు కూడా ఆయన పాలనలో ప్రధానమైనవిగా నిలిచాయి.
కృష్ణదేవరాయల పాలనలో సైనిక విజయాలతో పాటు వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, వాణిజ్యం, దేవాలయ నిర్మాణాలు, సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందాయి. తెలుగు సాహిత్యానికి ఆయన విశేష ప్రోత్సాహం అందించారు. ఆయన స్వయంగా రచించిన ఆముక్తమాల్యద తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధి పొందింది. ఆయన ఆస్థానంలో అష్టదిగ్గజాలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన కవులు ఉన్నట్లు తెలుగు సాహిత్య సంప్రదాయం పేర్కొంటుంది. హంపి నగరంలో నిర్మించిన దేవాలయాలు, మండపాలు, ఇతర కట్టడాలు విజయనగర కాలపు వాస్తుశిల్ప వైభవాన్ని తెలియజేస్తాయి.
ACE 1509లో జరిగిన కృష్ణదేవరాయల పట్టాభిషేకం ఆయన సుదీర్ఘ పాలనకు ప్రారంభ ఘట్టంగా నిలిచింది. ACE 1509 నుంచి 1529 వరకు సాగిన ఆయన పాలనలో విజయనగర సామ్రాజ్యం దక్షిణ భారతదేశంలో విస్తృత రాజకీయ, సైనిక ప్రాబల్యాన్ని సాధించింది. అందువల్ల ఆయన పట్టాభిషేకాన్ని విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రలో ఒక కీలకమైన మలుపుగా గుర్తిస్తారు.
(సేకరణ)
..............
అంతేగానీ రావణాసురుడిని హీరో ని చేయమని రాముడు చెప్పలేదు..
మరణాంతాని వైరాణి నిర్వృత్తం నః ప్రయోజనమ్।
క్రియతామస్య సంస్కారో మమాప్యేష యథా తవ॥
భావం:
శత్రుత్వం అనేది మరణంతోనే ముగిసిపోవాలి. మన మధ్య ఉన్న ప్రయోజనం, వైరం అన్నీ ముగిశాయి. కాబట్టి అతనికి తగిన అంత్యక్రియలు నిర్వహించాలి..రావణుడు ఇప్పుడు నీకు ఎంతో..నాకూ అంతే..
..
అర్ధం అయిందా??..శత్రువునైనా సచ్చిన తర్వాత అనాధ శవం లా వదిలేయకూడదు..
పాతేయడమో..తగలేయడమో చేయాలి..
..
అంతేగానీ రావణాసురుడిని హీరో ని చేయమని రాముడు చెప్పలేదు..
వాడు చేసిన ఘోర పాపాలన్నీ పుణ్యాలుగా మార్చేయమని రాముడు చెప్పలేదు..
..
స్వతంత్రానంతరం భారత్ లో వచ్చిన సమస్య ' అహింస..శత్రువుని కూడా క్షమించాలనే ' తప్పుడు సిద్దాంతాలు..ఈ రెండూ హిందువులను షండులుగా మార్చాయి
..
దేశానికి..ధర్మానికి ద్రోహం చేసిన వాడు ఎప్పటికీ సమాజ ద్రోహే..ధర్మానికి శత్రువే..
రహస్యగూఢచారి—116 & రహస్యగూఢచారి—007.
........................................
ప్రాచీన భారతదేశంలో గూఢచారి వ్యవస్థకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉండేది. రాజ్య పరిపాలన అంతర్గత భద్రత శత్రు రాజ్యాల కదలికలు, సైనిక బలగాల వివరాలు మంత్రుల విశ్వాసం ప్రజల అభిప్రాయాలు తెలుసుకోవడానికి రాజులు ప్రత్యేక గూఢచారి వ్యవస్థను నిర్వహించేవారు.
నేటి భారతదేశంలోని RAW, IB వంటి నిఘా సంస్థలు నిర్వహించే కొన్ని విధులకు సమానమైన బాధ్యతలను ప్రాచీన కాలంలో గూఢచారులు నిర్వహించేవారు. అయితే ఆధునిక నిఘా సంస్థల మాదిరిగా అప్పట్లో ప్రత్యేక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అందుబాటులో లేకపోవడంతో మానవ సంబంధాలు, వేషధారణ, రహస్య సంకేతాలు, సమాచార సేకరణ ప్రధాన సాధనాలుగా ఉండేవి.
సుమారు 2300 సంవత్సరాల క్రితం మౌర్యుల కాలానికి చెందిన కౌటిల్యుడు తన అర్థశాస్త్రంలో గూఢచారి వ్యవస్థ గురించి విస్తృతంగా వివరించాడు. గూఢచారులను గూఢపురుషులు అని పేర్కొన్నాడు. రాజు తన రాజ్యంలో జరుగుతున్న పరిణామాలను మాత్రమే కాకుండా, పొరుగు రాజ్యాల రాజకీయ పరిస్థితులు, సైనిక సన్నాహాలు, ఆర్థిక వనరులు, శత్రువుల బలాబలాలను కూడా నిరంతరం తెలుసుకుంటూ ఉండాలని సూచించాడు.
కౌటిల్యుడు గూఢచారులను ప్రధానంగా సంస్థ, సంచార అనే రెండు విభాగాలుగా పేర్కొన్నాడు. సంస్థ గూఢచారులు ఒకే ప్రాంతంలో స్థిరంగా ఉంటూ అక్కడి ప్రజలు, అధికారులు, వ్యాపారులు, సైనికుల కార్యకలాపాలను గమనించి సమాచారాన్ని సేకరించేవారు. సంచార గూఢచారులు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరొక ప్రాంతానికి ప్రయాణిస్తూ వివిధ రాజ్యాలు, పట్టణాలు, గ్రామాల్లో జరిగే పరిణామాలను తెలుసుకునేవారు. వీరి ద్వారా రాజుకు స్థానిక సమాచారం, బయటి రాజ్యాలకు సంబంధించిన సమాచారం అందేది.
అర్థశాస్త్రంలో కౌటిల్యుడు గూఢచారుల కోసం అనేక ప్రత్యేక వేషధారణలను, వారి విధులను వివరించాడు. కాపటికుడు విద్యార్థి లేదా శిష్యుడి వేషంలో ఉండి గురుకులాలు, విద్యా కేంద్రాలు, అధికార వర్గాల్లో సమాచారాన్ని సేకరించేవాడు.
ఉదాస్థితుడు సన్యాసి లేదా సాధువు వేషంలో ప్రజల మధ్య తిరుగుతూ వారి అభిప్రాయాలు, రాజకీయ అసంతృప్తి, అధికారుల ప్రవర్తన గురించి తెలుసుకునేవాడు. గృహపతికుడు రైతు లేదా గృహస్థుడి వేషంలో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉంటూ వ్యవసాయం, పన్నుల వసూళ్లు, ప్రజల ఆర్థిక పరిస్థితి, స్థానిక అధికారుల కార్యకలాపాలను గమనించేవాడు. వైదేహకుడు వ్యాపారి వేషంలో వివిధ ప్రాంతాలకు ప్రయాణిస్తూ వ్యాపార మార్గాలు, వస్తువుల నిల్వలు, ధన సంపద, సైనిక అవసరాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని సేకరించేవాడు. తాపసుడు తపస్వి వేషంలో ఉండి ప్రజల్లో గౌరవాన్ని సంపాదించుకుని రాజ్యంలోని ముఖ్య వ్యక్తుల అభిప్రాయాలు, రహస్య వ్యవహారాలను తెలుసుకునేవాడు. ఇవి కౌటిల్యుడు వివరించిన విస్తృత గూఢచారి వర్గీకరణలోని కొన్ని ముఖ్యమైన రూపాలు మాత్రమే.
కౌటిల్యుడి గూఢచారి వ్యవస్థలో మహిళలకు కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉండేది. భిక్షుకి వేషంలో తిరిగే మహిళలు ఇళ్లలోకి, అంతఃపురాల్లోకి ప్రవేశించి అక్కడి వ్యక్తుల నుంచి సమాచారాన్ని సేకరించేవారు. పరివ్రాజికలు, గణికలు, సేవకులు వంటి వివిధ సామాజిక వర్గాలకు చెందిన మహిళలను కూడా సమాచార సేకరణకు ఉపయోగించేవారు. రాజభవనాల్లోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉండటం వల్ల మహిళా గూఢచారులు కొన్ని సందర్భాల్లో విలువైన సమాచారాన్ని అందించగలిగేవారు.
అర్థశాస్త్రంలో విషకన్యల ప్రస్తావన కూడా కనిపిస్తుంది. విషాన్ని ఉపయోగించి శత్రువులను హతమార్చే పద్ధతులు ప్రాచీన రాజకీయ గ్రంథాల్లో చర్చించబడ్డాయి. చిన్నప్పటి నుంచి కొద్దికొద్దిగా విషం ఇచ్చి అమ్మాయిలను విషానికి అలవాటు చేసి, వారి ద్వారా శత్రువులను హతమార్చేవారనే కథనాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. అయితే విషకన్యలు నిజంగా అటువంటి విధంగా తయారుచేయబడి ఉపయోగించబడ్డారనే విషయానికి స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. అందువల్ల ఈ అంశాన్ని చారిత్రకంగా నిర్ధారితమైన పద్ధతిగా కాకుండా ప్రాచీన సాహిత్యంలో కనిపించే వర్ణనగా చూడాలి.
మనుస్మృతిలో కూడా రాజు గూఢచారుల ద్వారా రాజ్య పరిస్థితులను తెలుసుకోవాలని సూచనలు ఉన్నాయి. మంత్రులు, అధికారులు, సైనికాధికారులు, ఇతర ముఖ్య వ్యక్తుల ప్రవర్తనను గమనించాలని, రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా కుట్రలు జరుగుతున్నాయా అనే విషయాన్ని రహస్యంగా తెలుసుకోవాలని పేర్కొనబడింది. రాజు తన అధికారుల మాటలను మాత్రమే నమ్మకుండా, స్వతంత్ర మార్గాల ద్వారా సమాచారాన్ని ధ్రువీకరించుకోవాలనే పరిపాలనా సూత్రం ఇందులో కనిపిస్తుంది.
మహాభారతంలో కూడా గూఢచారుల ప్రస్తావన అనేక సందర్భాల్లో కనిపిస్తుంది. పాండవులు అజ్ఞాతవాసంలో ఉన్నప్పుడు వారి ఆచూకీ తెలుసుకోవడానికి దుర్యోధనుడు గూఢచారులను వివిధ ప్రాంతాలకు పంపించాడు. విరాటరాజు కొలువులో పాండవులు మారువేషాల్లో ఉన్నప్పటికీ వారిని గుర్తించడానికి కౌరవులు ప్రయత్నించారు.
మహాభారతంలోని శాంతిపర్వంలో రాజధర్మం, పరిపాలన, గూఢచారి వ్యవస్థకు సంబంధించిన విషయాలు విస్తృతంగా చర్చించబడ్డాయి. రాజు తన శత్రువుల బలాబలాలు, మిత్రుల విశ్వాసం, మంత్రుల ప్రవర్తన, ప్రజల అభిప్రాయాలను ఎప్పటికప్పుడు తెలుసుకోవాలని సూచించబడింది.
ప్రాచీన భారతీయ రాజ్యాల్లో గూఢచారులు సమాచారాన్ని సేకరించడానికి ప్రత్యక్ష పరిశీలన, వేషధారణ, రహస్య సమావేశాలు, వ్యక్తుల మధ్య సంబంధాలు వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించేవారు. సందేశాలను రహస్యంగా అందించడానికి సంకేత పదాలు, గుర్తులు, ప్రత్యేక వస్తువులు, రహస్య లేఖలు వంటి పద్ధతులు ఉపయోగించి ఉండవచ్చు. అయితే పావురాల కాళ్లకు లేఖలు కట్టడం, పాటల్లో సందేశాలు దాచడం, పూల మాలల రంగుల ద్వారా సమాచారాన్ని పంపడం వంటి పద్ధతులన్నీ కౌటిల్యుడి వ్యవస్థలో నిర్దిష్టంగా ప్రస్తావించబడ్డాయని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు.
గూఢచారులు అందించిన సమాచారాన్ని రాజు వెంటనే నమ్మకుండా, ఒకే విషయాన్ని వేర్వేరు గూఢచారుల ద్వారా తెలుసుకుని ధ్రువీకరించుకోవాలని కౌటిల్యుడు ప్రాధాన్యమిచ్చాడు. అధికారులు అవినీతికి పాల్పడుతున్నారా, ప్రజల నుంచి అధిక పన్నులు వసూలు చేస్తున్నారా, శత్రువులతో రహస్య సంబంధాలు పెట్టుకుంటున్నారా అనే విషయాలను కూడా పరిశీలించేవారు.
రాజ్యంలోని ఉద్యోగుల నిజాయితీని పరీక్షించడానికి కౌటిల్యుడు ప్రత్యేక పద్ధతులను వివరించాడు. ధనం, కోరిక, భయం, ధర్మం వంటి అంశాల ఆధారంగా వారి ప్రవర్తనను పరీక్షించే విధానాలకు అర్థశాస్త్రంలో ప్రాధాన్యం ఉంది.
కౌటిల్యుడి దృష్టిలో గూఢచారి వ్యవస్థ కేవలం శత్రువుల రహస్యాలను తెలుసుకోవడానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు.
రాజ్యంలోని పరిపాలనను పర్యవేక్షించడం, ప్రజల సమస్యలను తెలుసుకోవడం, అధికారుల అవినీతిని గుర్తించడం, తిరుగుబాట్లను ముందుగానే పసిగట్టడం, మిత్ర రాజ్యాల విశ్వాసాన్ని అంచనా వేయడం, శత్రు రాజ్యాల సైనిక వ్యూహాలను తెలుసుకోవడం వంటి అనేక బాధ్యతలను నిర్వహించేది. అందుకే మౌర్యుల పరిపాలనా వ్యవస్థలో గూఢచారులకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం లభించింది. ప్రాచీన భారతదేశంలోనే రాజ్య భద్రతకు సమాచార సేకరణ ఎంత ముఖ్యమో కౌటిల్యుడి అర్థశాస్త్రం స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.
[సేకరణ]
.........
ఎవరిని చంపాలి - ఎవరిని చంపకూడదు.
.........................................
మనుస్మృతిలో యుద్ధధర్మం. ప్రాచీన భారతదేశంలో యుద్ధ నియమాలు
ప్రాచీన భారతీయ ధర్మశాస్త్రాల్లో మనుస్మృతికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇందులో రాజధర్మం, క్షత్రియ ధర్మం, యుద్ధనీతి, ప్రజల రక్షణ, శత్రువులతో వ్యవహరించే పద్ధతుల గురించి వివరించారు. ముఖ్యంగా మనుస్మృతిలోని ఏడవ అధ్యాయంలో యుద్ధానికి సంబంధించిన అనేక నియమాలు ప్రస్తావించబడ్డాయి.
నేటి అంతర్జాతీయ యుద్ధ నియమావళిలో కనిపించే కొన్ని సూత్రాలకు దగ్గరగా ఉండే భావాలు ప్రాచీన భారతీయ గ్రంథాల్లో కూడా కనిపిస్తాయి.
(1) యుద్ధం ఎప్పుడు చేయాలి ?
మనుస్మృతిలో రాజు తన రాజ్యాన్ని, ప్రజలను రక్షించడం క్షత్రియ ధర్మంగా పేర్కొనబడింది. రాజు తన బాధ్యతలను విస్మరించకుండా శత్రువుల నుంచి రాజ్యాన్ని కాపాడాలి. యుద్ధం, సంధి, దౌత్యం, సైనిక వ్యూహాల విషయంలో పరిస్థితులకు అనుగుణంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.
(2) ఎవరిని చంపకూడదు?
మనుస్మృతి ఏడవ అధ్యాయం 91వ శ్లోకం ప్రకారం, చేతులు జోడించి శరణు కోరిన వ్యక్తిని, ఆయుధాలు విడిచిపెట్టిన వ్యక్తిని, యుద్ధం చేయలేని స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తిని చంపకూడదు.
శ్లోకం:
కృతాంజలిం చ యో యుద్ధే న శత్రుం నృపతిర్హనేత్ | న చైవ ప్రాంజలిం యాచేత్ న చ శస్త్రం విసర్జయేత్ ||
(3) లొంగిపోయిన వ్యక్తిని చంపకూడదు.
శత్రువు యుద్ధంలో ఆయుధాలను విడిచిపెట్టి శరణు కోరినప్పుడు అతనిపై దాడి చేయకూడదు. యుద్ధంలో కూడా కొన్ని నైతిక నియమాలను పాటించాలని మనుస్మృతి పేర్కొంటుంది.
నిద్రపోతున్నవారిని, నిరాయుధులను చంపకూడదు.
మనుస్మృతి ఏడవ అధ్యాయం 92వ శ్లోకం ప్రకారం, నిద్రపోతున్న వ్యక్తిని, కవచం లేని వ్యక్తిని, నగ్నంగా ఉన్న వ్యక్తిని, ఆయుధాలు లేని వ్యక్తిని, యుద్ధంలో పాల్గొనకుండా చూస్తున్న వ్యక్తిని చంపకూడదు. మరొకరితో పోరాడుతున్న వ్యక్తిపై కూడా దాడి చేయకూడదు.
శ్లోకం:
న సుప్తం న విసంనాహం న నగ్నం న నిరాయుధమ్ | నాయుధ్యమానం పశ్యంతం న పరేణ సమాగతమ్ ||
(4) గాయపడిన సైనికులను చంపకూడదు.
మనుస్మృతి ఏడవ అధ్యాయం 93వ శ్లోకం ప్రకారం, ఆయుధం కోల్పోయిన వ్యక్తిని, ఆపదలో ఉన్న వ్యక్తిని, తీవ్రంగా గాయపడిన వ్యక్తిని, భయంతో వెనుదిరిగిన వ్యక్తిని చంపకూడదు.
శ్లోకం:
నాయుధవ్యసనప్రాప్తం నార్తం నాతిపరిక్షతమ్ | న భీతం న పరావృత్తం సతాం ధర్మమనుస్మరన్ ||
(5) క్షత్రియ ధర్మం.
యుద్ధభూమిలో ధైర్యంగా పోరాడటం క్షత్రియుని ధర్మంగా మనుస్మృతి పేర్కొంటుంది. రాజు తన ప్రజలను, రాజ్యాన్ని రక్షించడానికి బాధ్యత వహించాలి. యుద్ధంలో ధైర్యం, క్రమశిక్షణ, ధర్మబద్ధమైన ప్రవర్తనకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
యుద్ధంలో విజయం సాధించిన తరువాత.
మనుస్మృతి ఏడవ అధ్యాయం 96 నుంచి 98వ శ్లోకాలలో యుద్ధంలో లభించిన సంపద, ధనం, ధాన్యం, పశువులు, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు తదితరాల గురించి, వాటి పంపిణీ గురించి వివరించింది.
(7) రాజనీతి, యుద్ధ వ్యూహాలు.
మనుస్మృతి ఏడవ అధ్యాయం 160వ శ్లోకం నుంచి రాజు అనుసరించాల్సిన ఆరు రకాల విదేశాంగ విధానాలను వివరించింది.
సంధి అంటే ఒప్పందం చేసుకోవడం. విగ్రహం అంటే శత్రుత్వం లేదా యుద్ధం. యానం అంటే సైనిక దండయాత్రకు సిద్ధపడటం. ఆసనం అంటే వేచి ఉండటం. ద్వైధీభావం అంటే రెండు విధాలైన వ్యూహాలను అనుసరించడం. సంశ్రయం అంటే మరొక రాజు సహాయం లేదా ఆశ్రయం పొందడం.
మనుస్మృతి,
(8) జెనీవా ఒప్పందాలు.
1864 ఆగస్టు 22న మొదటి జెనీవా ఒప్పందం కుదిరింది. రెండవ ప్రపంచయుద్ధం తరువాత 1949 ఆగస్టు 12న నాలుగు జెనీవా ఒప్పందాలు ఆమోదించబడ్డాయి. యుద్ధంలో గాయపడినవారికి వైద్యం అందించడం, యుద్ధ ఖైదీలను మానవీయంగా చూడటం, పౌరులను రక్షించడం వంటి నియమాలను ఈ ఒప్పందాలు నిర్దేశించాయి.
ప్రాచీన భారతీయ ధర్మశాస్త్రాల్లో కూడా యుద్ధంలో నిరాయుధులను, గాయపడినవారిని, శరణు కోరినవారిని చంపకూడదనే నియమాలు కనిపిస్తాయి.
మనుస్మృతిలోని ఏడవ అధ్యాయం 91, 92, 93వ శ్లోకాలు ఈ విషయంలో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నాయి.
(సేకరణ)
...........
స్వర్గ విలాసం రాజదర్బార్‌గా ఉపయోగించబడేది. ఇక్కడే రాజు సింహాసనం అధిష్ఠించి సభలు నిర్వహించేవాడు.
.........................................
తిరుమల నాయక మహలు
లేదా రాచభవనం తమిళనాడులోని మదురై నగరంలో ఉన్న దక్షిణ భారతదేశపు అత్యంత వైభవోపేతమైన రాజప్రాసాదాలలో ఒకటి. దీనిని మదురై నాయక వంశంలోని గొప్ప పాలకుడు తిరుమల నాయకుడు తన పాలన ప్రారంభమైన 1623 సంవత్సరానంతరం రాజవైభవానికి చిహ్నంగా నిర్మింపజేశాడు. రాజభవన నిర్మాణ కార్యక్రమం సుమారు 1629 ప్రాంతంలో ప్రారంభమై, 1636లో పూర్తయినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. తిరుమల నాయకుని పాలన 1623 నుండి 1659 వరకు కొనసాగింది. ఈ కాలమే మదురై నాయక రాజ్య చరిత్రలో స్వర్ణయుగంగా పరిగణించబడుతుంది.
ఈ మహల్ నిర్మాణంలో ఒక ఇటాలియన్ వాస్తుశిల్పి సహకరించాడు .దీని నిర్మాణంలో కనిపించే ద్రావిడ, రాజ్‌పుత్ యూరోపియన్ వాస్తు లక్షణాల సమ్మిళితం దీనికి ప్రత్యేక స్థానాన్ని కల్పించింది. భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి శిల్పులు, హస్తకళాకారులు, వాస్తు నిపుణులను మదురైకి రప్పించి నిర్మాణ పనులు చేపట్టినట్లు భావించబడుతుంది.
మహలు మొదట సుమారు ఇరవై ఎకరాలకు పైగా విస్తరించి ఉండేది. నేడు కనిపిస్తున్న నిర్మాణం అసలు ప్రాసాదంలోని ఒక భాగం మాత్రమే. రాజప్రాసాదంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన భాగం స్వర్గ విలాసం. ఇది రాజదర్బార్‌గా ఉపయోగించబడేది. ఇక్కడే రాజు సింహాసనం అధిష్ఠించి అధికారిక సభలు నిర్వహించేవాడు. అష్టభుజాకార గుమ్మటం, భారీ స్తంభాలు, విశాల ప్రాంగణం, అద్భుత సున్నపు అలంకరణలు ఈ భాగానికి ప్రత్యేక వైభవాన్ని అందించాయి.
స్వర్గవిలాసం ప్రాంగణాన్ని చుట్టుముట్టిన సుమారు 20 మీటర్ల ఎత్తైన స్తంభాలు నాయకుల కాలపు ఇంజినీరింగ్ ప్రతిభను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇనుప దూలాల సహాయం లేకుండానే నిర్మించిన గుమ్మటం ఆ కాలపు నిర్మాణ సాంకేతికతకు నిదర్శనం. సహజ గాలి, వెలుతురు సమృద్ధిగా ప్రవేశించే విధంగా నిర్మాణాన్ని రూపకల్పన చేశారు. సంగీత, నృత్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించినప్పుడు ధ్వని స్పష్టంగా వ్యాపించే అద్భుత ధ్వన్యనుకూలతను కూడా కల్పించారు.
స్వర్గవిలాసానికి ఆనుకుని ఉన్న రంగ విలాసం లేదా నాట్యశాల రాజసభ నృత్య, సంగీత కార్యక్రమాల కేంద్రంగా ఉండేది. రాజు, రాణులు, అంతఃపుర సభ్యులు ప్రత్యేక గ్యాలరీలలో కూర్చుని కార్యక్రమాలను వీక్షించేవారు. ప్రస్తుతం ఈ భాగంలో పురావస్తు ప్రదర్శనలు ఏర్పాటు చేయబడి ఉన్నాయి.
1659లో తిరుమల నాయకుడు మరణించిన తరువాత రాజ్య రాజకీయ పరిస్థితులు మారాయి. ఆయన మనవడు చొక్కనాథ నాయకుడు 1665 ప్రాంతంలో రాజధానిని మదురై నుండి తిరుచిరాపల్లికి మార్చాడు. తిరుచిరాపల్లిలో కొత్త రాజభవనాల నిర్మాణం కోసం మదురై మహల్‌లోని అనేక కళాత్మక నిర్మాణ భాగాలు, చెక్క అలంకరణలు, విలువైన సామగ్రి అక్కడికి తరలించబడినట్లు చారిత్రక వృత్తాంతాలు పేర్కొంటాయి. ఈ చర్య మహల్ క్షీణతకు ప్రధాన కారణంగా భావించబడుతుంది.
17వ శతాబ్దం చివరి భాగం నుండి 18వ శతాబ్దంలో జరిగిన యుద్ధాలు, రాజకీయ అశాంతి, నిర్లక్ష్యం కారణంగా మహల్ క్రమంగా శిథిలావస్థకు చేరింది. బ్రిటిష్ పాలనా కాలంలో కొంతకాలం దీనిని సైనిక అవసరాలకు మందుగుండు నిల్వ కేంద్రంగా ఉపయోగించారు.
అనంతరం మద్రాస్ గవర్నరుగా ఉన్న లార్డ్ నేపియర్ 1866 నుండి 1872 మధ్యకాలంలో పునరుద్ధరణ కార్యక్రమాలు చేపట్టి ప్రధాన భాగాలను సంరక్షించాడు. ఆయన కృషి వల్లే నేడు మహల్ యొక్క ముఖ్య నిర్మాణాలు మనకు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
20వ శతాబ్దంలో ఈ కట్టడం సంరక్షిత స్మారక చిహ్నంగా గుర్తింపుపొందింది. స్వాతంత్ర్యానంతరం భారత పురావస్తు శాఖ మరియు తమిళనాడు ప్రభుత్వం వివిధ దశల్లో పునరుద్ధరణ కార్యక్రమాలు చేపట్టాయి. 1995 తరువాత మరింత శాస్త్రీయ సంరక్షణ పనులు నిర్వహించబడ్డాయి.
ప్రస్తుతం తిరుమల నాయక మహల్ మదురై నగరంలోని ప్రధాన పర్యాటక ఆకర్షణలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ప్రతి సాయంత్రం నిర్వహించే లైట్ అండ్ సౌండ్ కార్యక్రమం ద్వారా 1623లో ప్రారంభమైన తిరుమల నాయకుని పాలన, 1636లో పూర్తయిన మహల్ నిర్మాణం, 1659లో ఆయన మరణం, 1665లో రాజధాని మార్పు, 1866 నుండి 1872 మధ్య జరిగిన పునరుద్ధరణ వంటి ముఖ్య చారిత్రక ఘట్టాలు సందర్శకులకు పరిచయం చేయబడుతున్నాయి. ద్రావిడ, ఇండో-సారాసెనిక్
యూరోపియన్ వాస్తు సంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా నిలిచిన ఈ కట్టడం దక్షిణ భారత రాజవాస్తుశిల్ప చరిత్రలో ఒక అపూర్వ కళాఖండంగా నేటికీ గొప్ప గౌరవాన్ని పొందుతోంది.
(సేకరణ)
..............
ప్రతి భారతీయుడు ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 2వ తేదీన ఈ రెండు మహనీయ ఘట్టాలను తప్పక స్మరించుకోవాలి. ఒకటి, అహింసా మార్గాన్ని కచ్చితంగా అనుసరించి, సంపూర్ణ స్వావలంబన, మత సామరస్యం, సామాజిక సమానత్వం కోసం నిలబడి మనకు 'స్వాతంత్య్రం' సాధించిపెట్టిన మహాత్మా గాంధీగారి అవతరణ. మరొకటి, మహాత్మా గాంధీగారి చే గాఢంగా ప్రభావితులైన లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి (దేశ రెండవ ప్రధానమంత్రి) గారి ఆదర్శ జన్మ కారణం. ఆయన సంపూర్ణ నిజాయితీ, నిర్మల నిరాడంబరత, అచంచలమైన జాతీయ స్వయం సమృద్ధికి శాశ్వత ప్రతీకగా నిలిచారు. తీవ్రమైన పరిస్థితుల సంక్షోభాల నుండి ఒక దేశాన్ని నిశ్చల సంకల్పం, నైతిక ధైర్యం మాత్రమే నడిపించగలవని ఆయన నాయకత్వం నిరూపించింది. స్వాతంత్ర్య భారతదేశ భవిష్యత్తును నిలబెట్టడానికి ఆయన సమర్థించిన కొన్ని ప్రమాణ సిద్ధాంతాలు-ప్రశంసనీయమూ, అనుసరణీయమూనూ. జై జవాన్, జై కిసాన్, జై భారత్. – రాజశేఖరు సామల.
