నేటి పద్య భావపరిమళప్రభ 

రచన మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ 

301..మ. కో.

చెట్టులాయెదగీ అహంకథ చిత్తమందున చేరినా 

పట్టుగాసడలేను వర్షపు పాశ గాలికి కూలగా 

కట్టు కట్టడి గడ్డిపోచగ కాలమందున యుండినా 

రట్టుచేసెడి వర్షభీకర రాశికేనిలవాలిలే

భావము

చెట్టు ఎంత ఎత్తుగా ఎదిగినా, దానిలో అహంకారం పెరిగితే తుఫాను గాలులు, వర్షాల దెబ్బకు నేలకూలిపోతుంది.

అయితే గడ్డిపోచ చిన్నదైనా, వినయంతో వంగి నిలబడటం వలన ప్రకృతి విపత్తులను తట్టుకుని నిలిచి ఉంటుంది.

జీవనంలో బలం, సంపద, అధికారం కన్నా వినయం గొప్పదని కవి సూచిస్తున్నారు.

అహంకారం నాశనానికి దారి తీస్తే, నమ్రత రక్షణను ప్రసాదిస్తుంది.

****

302..ధ్రువ కో.

లలనచూపులు నమ్మ బల్కులు లాస్యమవ్వుట యేలనో 

వలపులన్నియు సేవభావము వాలకంబగు తీరునో 

కులుకు లన్ని కుటుంబమందున గూర్చవిద్యలు గుప్తమున్ 

శలిల గమ్యము నిత్య సత్యము సంపదేయగు జీవనమ్ 

భావము

లలన (స్త్రీ) చూపులు, మధురమైన మాటలు ఎందుకు అంత ఆకర్షణీయంగా మారుతాయో ఆశ్చర్యం వ్యక్తమవుతోంది.

నిజమైన ప్రేమ సేవాభావంగా మారి కుటుంబ బంధాలను బలపరుస్తుంది.

కుటుంబ జీవితంలో అనేక అనుభవాలు, నేర్చుకోవలసిన పాఠాలు అంతర్లీనంగా దాగి ఉంటాయి.

నీరు తన గమ్యాన్ని చేరినట్లే, జీవితం కూడా నిత్యసత్యం వైపు సాగితేనే అది నిజమైన సంపదను పొందుతుంది.

****

303..కం.

రాలెడియాకులుతప్పవు 

వాలెడి నిష్ఠలగుతీరు వాదము కాదే 

నీలె విధానం విధమై 

వేలె వినిమయమునుగాంచ విద్యల తీరే 

భావము

చెట్టుకు ఆకులు రాలడం సహజం; దానిని తప్పుగా భావించలేము.

అలాగే కాలానుగుణంగా అభిప్రాయాలు, ఆచరణలు మారడం కూడా వాదనకు విషయం కాదు.

ప్రతి వ్యవస్థకు, ప్రతి విధానానికి తనదైన స్వరూపం ఉంటుంది.

విద్య అనేది స్థిరంగా ఉండేది కాదు; పరస్పర వినిమయం, అనుభవం, ఆలోచనల మార్పిడి ద్వారా విస్తరిస్తుంది.

*****

304..ఉ.

లీలగవిద్యభోదనలు గీతభవంబగు బాల పాఠ్యమన్ 

బాలురు చిన్మయానదము ప్రశ్నల వర్షము యుక్తమేయగున్ 

న్నోలిగ పండితాభవము నోర్పుగ ధర్మము జెప్పగల్గగన్ 

మేలుగ విద్యతత్త్వమును మీరక తెల్పుట నిత్య సత్యమున్ 

భావము

ఈ పద్యం విద్యాబోధన యొక్క ఆదర్శ స్వరూపాన్ని తెలియజేస్తోంది.

బాలలకు బోధన లీలాస్వరూపంగా, గీతంవలె ఆనందదాయకంగా ఉండాలి.

పిల్లలు చైతన్యనదులవలె ప్రశ్నలు అడగడం సహజం, సముచితం.

గురువు పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడానికే కాక, ఓర్పుతో ధర్మబోధ చేయగలగాలి.

విద్య యొక్క అసలైన తత్త్వాన్ని వక్రీకరించకుండా, స్పష్టంగా తెలియజేయడమే నిజమైన విద్యాసత్యం.

*****

305..గీ...12/07..పాడాది న్యస్తాక్షరీ.. చే,ర,సా,ల

చెరపకు చెడెదవు చరిత్ర చెప్పు నీతి

రకము లెన్ననచెప్పగా  రమ్య నొకటి

సారమంత దుఃఖసుఖము సంఘ మందు

లలన తీరు కుటుంబము లాహిరియగు

భావం:

మంచిచరిత్రను చెరపవద్దు; గతానుభవాలు, చరిత్ర మనకు నీతిని బోధిస్తాయి.

ఎన్నో విధాలుగా చెప్పినా, వాటిలో ఒక సుందరమైన సారం ఉంటుంది.

జీవిత సారమంతా సంఘజీవనంలో, దుఃఖసుఖాల పంచుకోవడంలోనే ఉంది.

కుటుంబంలోని ప్రేమ, ఆప్యాయత, లాలనలే జీవితానికి లహరి (ఆనంద తరంగం) అవుతాయి.

*****

306..తరళము..దత్తపది.. వరద, బురద, దురద, పరద...

వరదలా కరుణామృత వాక్య మాత

బురదలన్ని బుద్దిగతీయు భుక్తి మాత

దురద దుఃఖదూరముచేయు దూర్చు మాత

పరద తొలగదీపజ్ఞాన ప్రధమ మాత

భావవివరణ:

 — తల్లి మాటలు వరదలా ప్రవహించే కరుణామృతం.

 — జీవిత బురదలను, అవిద్యను తొలగించి సన్మార్గం చూపే తల్లి.

 — శారీరక, మానసిక బాధలను తొలగించే ఆదరణమూర్తి.

 — అజ్ఞానపు పరదాను తొలగించి జ్ఞానదీపం వెలిగించే తొలి గురువు తల్లి.

**:

307..మకో.

*కచ్చితం నిజమార్గ ముఖస్తుతీకథ కాదయా!*

*స్వచ్ఛ దీప్తిగ నిత్య సత్యపు సద్గరుoడును పూజయా 

*నిచ్చలంమగు కర్మ లక్ష్యము నీదు ధర్మము విశ్వమై 

మచ్చ లేకయు నీకు సేవలు మానసంబుయు భాస్కరా!*

భావం:

నిజమైన మార్గం కేవలం పైపై స్తుతులతో సాధ్యమయ్యేది కాదు; ఆచరణే ముఖ్యమని సూచన.

నిత్యసత్య స్వరూపుడైన సద్గురువును నిర్మల హృదయంతో ఆరాధించమనే ఉపదేశం.

చంచలతలేని కర్మాచరణే ధర్మస్వరూపం; అది విశ్వహితాన్ని కలిగించేదిగా ఉండాలి."

ఓ భాస్కరా! (లేదా జ్ఞానప్రకాశస్వరూపా!) కల్మషరహిత మనస్సుతో చేసే సేవయే శ్రేష్ఠమైనది

🌹🌹🌹🌹

308..మ.కో. పద్యం 

 ధైర్య మానస విద్య తీరుగ తల్లి దండ్రుల ధర్మమే

శౌర్య వాంఛల సాహసమ్ముల సత్యమేయగు జీవనౌ

దార్యమేయగు రంగరించ సుతాస్థితీయగు వుజ్జ్వలా

స్థైర్యమే నిధి జాతి సంపద సాధ్యమే స్థితి భారతీ

పూర్తి భావం — పిల్లలకు ధైర్యం, సద్బుద్ధి, విద్యను అందించడం తల్లిదండ్రుల ప్రధాన కర్తవ్యం. — శౌర్యం, ఉన్నత ఆశయాలు, సాహసం కలిసినప్పుడే జీవితం సార్థకమవుతుంది. — దాతృత్వం, ఉదారతతో సంతానం వ్యక్తిత్వం ప్రకాశవంతంగా వికసిస్తుంది. — స్థైర్యమే వ్యక్తికి, జాతికి నిజమైన సంపద; అదే భారతీయ సంస్కృతి నిలిచే పునాది.

****

311. గీ. పాదాది న్యస్తాక్షరీ.. పరి ష్కారం 

పలుకు పరమార్థమే జీవి పరహితంబు

రిపు వినయ విధేయత గాంచు రీతియెపుడు

ష్కార దోష శోధనలను కామ్యముగను

రంగరించు సద్గుణములే రమ్య జీవి

భావం:

మాట పరమార్థంతో ఉండి పరులకు మేలు చేయాలి. వినయం, విధేయత అలవరచుకోవాలి. తన దోషాలను పరిశీలించి సరిదిద్దుకోవాలి. అప్పుడు సద్గుణాలు జీవితాన్ని రమ్యంగా అలంకరిస్తాయి.

*****

312. గీ. దత్తపది.. కుప్ప, సిప్ప, డిప్ప, నిప్పు 

 

కుప్పలన్ని దుర్వాసన గూర్చి తెలుపు

చిప్ప మాదిరి కవచమై నిలిచి యుండు

డిప్పవలె జ్ఞానదీపము మెత్తి చూపు

విప్పలేనితనము గాంచ నిప్పు బ్రతుకు

భావం:

చెడు గుణాలు కుప్పల వలె దుర్వాసనను వెదజల్లుతాయి.

చిప్ప ముత్యాన్ని కాపాడినట్లు సదాచారం మనిషికి రక్షణగా ఉంటుంది.

డిప్ప (దివిటీ) వలె జ్ఞానం మార్గాన్ని చూపుతుంది.

మనసు విప్పలేని జీవితం నిప్పులాంటి బాధతో నిండిపోతుంది.

-****

313.గీ.

కాంతి పగలునగ్నివెలుగు గనుము జీవి 

 శుక్లపక్షమందువెలుగు శుద్ధ తత్వ 

కృష్ణపక్షమందువెలుగు కృపయు జూపు 

నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిజము బలుకు 

భావం:

పగటిపూట సూర్యకాంతి, అగ్ని వెలుగు జీవికి ప్రత్యక్ష మార్గదర్శకాలు.

శుక్లపక్షం పెరుగుతున్న చంద్రకళలవలె శుద్ధతత్వం వికసిస్తూ ఉంటుంది.

కృష్ణపక్షంలో వెలుగు తగ్గినప్పటికీ చంద్రుడు పూర్తిగా లేకపోడు; అలాగే కష్టకాలంలో దైవకృప అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.

ఈ ప్రకృతి దర్శనం మనకు నిత్యసత్యాన్ని బోధిస్తుందని కవి పేర్కొంటున్నారు.

******

314. చం.

తనము ననేకమవ్వ మధుతత్త్వముచేదు భయంబు నీడగన్

గుణమునుగాంచ సఖ్యతగు పూజ్యత భావభవంబు విద్యగన్

వినయవిపంచి తీరగు విశ్వ విజేత శుభంబు గాంచ పూ

రణమున బద్యగంధ రసరాగములొప్పెను రమ్య పద్ధతిన్

మొత్తం భావం

మనిషి "తనము" (అహంభావం) లో చిక్కుకున్నప్పుడు జీవితంలో భయాలు, బాధలు, చేదు అనుభవాలు నీడలా వెంటాడుతాయి. అయితే మధురమైన తత్త్వజ్ఞానాన్ని గ్రహించి, సద్గుణాలను అలవరచుకుంటే సఖ్యత, పూజ్యత, ఉన్నత భావాలు కలుగుతాయి. అవే నిజమైన విద్యకు పునాది అవుతాయి.

వినయరూప విపంచి (బ్రహ్మతత్త్వ నాదాన్ని పలికించే జ్ఞానవీణ) ద్వారా పరమార్థాన్ని గ్రహించినవాడు విశ్వవిజేతగా శుభఫలాలను పొందుతాడు. అటువంటి సంపూర్ణ జ్ఞానస్థితిలో కవిత్వమూ సుగంధం, రసం, రాగం సమన్వయంతో వికసించి రమ్యమైన పద్ధతిగా వెలుగొందుతుంది.

*******

315..మ. కో.

అన్నపూర్ణమ నిర్ణయంబగు నన్నదానము నిత్యమున్ 

నెన్నలేనిది కష్టమైనను నిష్ఠమార్గము సత్యమున్ 

కన్న తల్లియు తండ్రికాచుచు కాలమందున సాధ్యమున్ 

విన్నపంబగు సర్వ వేళల వేదసారము విద్యగన్

మొత్తం భావం

అన్నదానం అన్నపూర్ణా దేవి అనుగ్రహానికి ప్రతీకగా, అత్యున్నత దానంగా భావించబడుతుంది. అది ప్రతిరోజూ చేయడం సులభం కాకపోయినా, ఆ దానధర్మాన్ని నిష్ఠతో ఆచరించడం సత్యమార్గం. తల్లిదండ్రులను గౌరవించి, వారి సంరక్షణను తన కర్తవ్యంగా భావించి కాలానుగుణంగా నిర్వహించాలి. వినయం, ప్రార్థన, విన్నపభావం మనిషిలో ఎల్లప్పుడూ ఉండాలి. ఈ విధమైన జీవన విధానమే వేదాల సారం, నిజమైన విద్య.

*****

316..తరళము 

హరిహరాయన నిత్యవైనము నామమేస్మరణంబగన్ 

నిరతనిర్మల తత్త్వలక్ష్యము నిశ్చలామయ శక్తిగన్ 

సరయువిద్యల తీరగాసమ సాధ్య సాధ్యము భక్తిగన్ 

మరినివేదన లన్నినీకగు మానసంబగు సత్యమున్ 

మొత్తం భావం

హరి, హరుల దివ్యనామ స్మరణమే నిత్యజీవనానికి ఆధారం. ఆ నామస్మరణ వల్ల మనస్సు నిర్మలమై, పరమతత్త్వాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకొని నిశ్చలమైన ఆధ్యాత్మిక శక్తిని పొందుతుంది. వివిధ విద్యలు, శాస్త్రాలు, సాధనల అంతిమ గమ్యం కూడా భక్తియే; భక్తి ద్వారా అసాధ్యమైనదీ సాధ్యమవుతుంది. చివరికి మనసులోని సమస్త భావనలు, విన్నపాలు, నివేదనలు భగవంతునికే అర్పితమై సత్యస్వరూపంగా మారతాయి

****

317. తరళము

సుఖములేదు మహేశ చూడుమ సుందరా మహిమాన్వితన్

శిఖలపట్టు సజీవమాయలు సేవలై శరణంబుగన్

సకల విస్తర గమ్యచాపులు కాలకాల కపర్దిగన్

ముఖమనోమయ పంచమీభవ ముక్తిభూత దయాపరా

మొత్తం భావం

ఓ మహేశ్వరా! ఈ సంసారంలో శాశ్వతమైన సుఖం లేదని గ్రహించుచున్నాను. మహిమాన్వితుడవైన నీవే నిజమైన శరణ్యుడు. జీవులందరూ మాయాబంధాలలో చిక్కుకొని ఉన్నా, నీ సేవను ఆశ్రయించినప్పుడు ఆ బంధనాలు శరణాగతిగా మారుతాయి.

ఓ కపర్ది (జటాధారి)! సమస్త జగత్తు విస్తరించి ఉన్న గమ్యాలు, కాలచక్రాలన్నీ నీ ఆధీనంలోనే ఉన్నాయి. మనస్సు, వాక్కు, భావములను పవిత్రం చేసి, పంచమీస్వరూపిణి శక్తితో ఏకమై ఉన్న నీవు ముక్తిని ప్రసాదించువాడవు. దయాసముద్రుడవైన పరమశివా! జీవులను కరుణతో రక్షించుము.

*****

318. ఆ. వె.

కరువు వేళ దానకర్మల సేవలే

తరువులాగ నిత్య తపన తీర్పు

చరిత కేక్కువాడె చాకచక్య పనులే

పరులకిచ్చువాడె పరమ యోగి

భావం:

కరువు వంటి కష్టకాలాల్లో దానం చేయడం, సేవ చేయడం ఎంతో గొప్పది. చెట్టు తన నీడ, ఫలాలు, ప్రాణవాయువుతో ఇతరుల అవసరాలను తీర్చినట్లే, మనిషి కూడా తన శక్తి మేరకు పరులకు ఉపకారం చేయాలి. అలా చాకచక్యంగా, సమర్థంగా పనులు నిర్వహిస్తూ సమాజానికి మేలు చేసే వ్యక్తి మంచి చరిత్రను సంపాదిస్తాడు. తనకోసం మాత్రమే కాక, ఇతరుల కోసం పంచిపెట్టే వాడే నిజమైన పరమయోగి.

సూక్తి:

“తనకు జీవించువాడు సాధారణుడు;

పరులకు జీవించువాడు పరమయోగి.” 

🌹🙏

319. పాదాది  న్యస్తాక్షరీ సుశిఖము

సుమతి నిత్యబోధలతొ వసుంధర కళ

శిరము వంచి దండమునకు సేతువగును

ఖలులు సంహార విధి మాయ హరి కపర్ది

ముక్తియన్న సత్యపలుకు పుడమి తృప్తి

భావం

సత్బుద్ధి, నిత్యబోధల వల్ల భూమిపై సౌందర్యం, సంస్కారం వృద్ధి చెందుతాయి. వినయంతో తల వంచడం సత్సంబంధాలకు వారధి అవుతుంది. దుష్టులను సంహరించడం హరి, హరుల ధర్మకార్యంగా నిలుస్తుంది. ముక్తి అనే సత్యవాక్యం మానవజీవిత పరమలక్ష్యమై, లోకానికి తృప్తి మరియు శాంతిని ప్రసాదిస్తుంది.

******

320..గీ 

అంబ తోడునిడాగాంచ ఆశ చిత్త 

రంభ ఊర్వశి మేనకా రవళి మత్తు 

జంబలకడిపంబ మలుపు జాతి సొత్తు 

పంబరేపుమహిళలుగా పాట చిత్తు 

భావసారం:

స్త్రీ కేవలం సౌందర్యానికి ప్రతీక మాత్రమే కాదు; తల్లిగా, సంస్కారదాత్రిగా, జాతి సంపదగా నిలిచే మహనీయ శక్తి. మాయామోహాలకు అతీతంగా ఆమె మహత్త్వాన్ని గుర్తించి గౌరవించడమే సమాజ శ్రేయస్సుకు మార్గం. 

🌹🙏

321. ఉ.

అందరి వాడుఅందని సనాతన ధర్మము తెల్పువాడుగన్

కొందరి చూపు చిక్కిన సకోపము చూపక ప్రేమ చూపుగన్

సందడి విద్యబోధలగు సామము దానము సత్యవాక్కుగన్

అందరి ప్రేమ పాత్రుడగు ఆశలు తీర్చెడి కృష్ణ వైభవం

సరళ భావం

శ్రీకృష్ణుడు అందరికీ చెందినవాడు. ఆయన సనాతన ధర్మాన్ని లోకానికి బోధిస్తాడు. కొందరు అపార్థం చేసుకున్నా, కోపం చూపకుండా ప్రేమతోనే వారిని ఆదరిస్తాడు. విద్య, సామరస్యం, దానం, సత్యవాక్కు వంటి సద్గుణాలను బోధిస్తాడు. అందరి ప్రేమను పొందుతూ, భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చే దివ్య వైభవం కలవాడు.

****

322. చం. 

సరస వినోద కృష్ణుడగు సంభవ కాలమయంబు చూపులున్

కరుణకటాక్ష వీలుగను కామ్యము యల్లరిగాను కృష్ణుడున్

శరణమునన్న సఖ్యత విశాలమనస్సగు బాలకృష్ణుడున్

పరువము పంచు విజ్ఞతయు పాశము తీరుగనౌను కృష్ణుడున్

సరళ భావం

శ్రీకృష్ణుడు సరస వినోదాలకు నిలయమైనవాడు. ఆయన అవతారం లోకానికి ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

ఆయన కరుణాకటాక్షాలు అందరికీ కోరదగిన వరప్రసాదం.

తనను శరణు కోరిన వారితో స్నేహితునిలా ఉండి, విశాల హృదయంతో రక్షిస్తాడు.

జ్ఞానాన్ని, గౌరవాన్ని ప్రసాదించి, సంసారబంధాలను తొలగించి విముక్తిని కలిగిస్తాడు.

*****

323..ఉ.

మెల్లగ చూపు లీలగుట మేలుగ యెల్లరితీరు బాలుడున్ 

చల్లగ వేడివేడిగను జాతిశుభంబుగనౌను విద్యగన్ 

కల్లలు లేనిమాటలవి కాలమనోభవమౌను మార్పుగన్ 

ఎల్లలు లేనిరూపమది ఎక్కువ తక్కువ కాక కృష్ణుడున్ 

సరళ భావం

శ్రీకృష్ణుడు మృదువైన చూపులతో, చక్కని లీలలతో అందరినీ ఆకట్టుకుంటాడు. ఆయన స్వభావం అవసరానికి తగినట్లుగా చల్లదనాన్నీ, ఉత్సాహాన్నీ ప్రసాదిస్తుంది. ఆయన మాటలు కల్మషం లేనివి, సత్యస్వరూపమైనవి; కాలానుగుణంగా మనుషులలో మార్పును కలిగిస్తాయి. ఆయన రూపం అనంతమైనది; అందులో ఎక్కువ–తక్కువ అనే భేదం లేదు. సమస్తంలో సమంగా విరాజిల్లే పరబ్రహ్మస్వరూపుడే కృష్ణుడు.

****

324..ఉ

అల్లన నల్లవాడె పసి బాలుడు యైనను నూత్న యౌవనం

బుల్లముఁ దొంగిలించువిధి పూర్ణమనోభవసుందరాంగుడున్

బిల్లడునైన విద్యల భీతులఁ జేయు బలుండు నీతడే

ఝల్లుల తీరుశోభలగు ఝoకర నాదము నవ్వు చూపులున్

సరళ భావం

నల్లని వర్ణముతో ఉన్న శ్రీకృష్ణుడు పసిబాలుడే అయినప్పటికీ, నూతన యౌవన సౌందర్యంతో ప్రకాశిస్తాడు. తన అందమైన రూపంతో అందరి మనసులను దొంగిలిస్తాడు. చిన్నవాడిగా కనిపించినా గొప్ప శక్తిశాలి, జ్ఞానస్వరూపుడు. ఆయన నవ్వులు, చూపులు, ఆభరణాల ఝంకార ధ్వనులు అపూర్వమైన శోభను వెదజల్లుతాయి.

***

325..గీ.

కాశి నగర గంగమ్మను కలసి చూసి

విశ్వనాథుని సేవించి విభవమెరిగి

పాశబంధములు విడిచి భక్తి మునిగి

అపరంధామ లీలానందమొందు ॥

సరళ భావం:

కాశీ నగరంలో గంగమ్మను దర్శించి, శ్రీ విశ్వనాథ స్వామిని సేవించి ఆయన మహిమను తెలుసుకొని, లోకబంధనాలు మరియు మోహాలను విడిచిపెట్టి భక్తిలో మునిగితే, దైవానుగ్రహంతో పరమానందాన్ని పొందగలరు.

నమఃశివాయ...

నమఃశివాయ 

నమఃశివాయ 

శుభంభూయాత్

******

326..గీ.

తరుచు పొగయు రాత్రి సెగలు తపన తీరు

దక్షిణా ప్రదక్షిణ గాను ధరణి తీరు

తిధియు వారపక్ష ఘడియ తీవ్ర తీరు

నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిజము బలుకు

భావం

తరుచు పొగయు రాత్రి సెగలు తపన తీరు

జీవితం రాత్రి–పగలు, వేడి–చలి, కష్టం–సుఖం వంటి ద్వంద్వాలతో నిండి ఉంటుంది.

దక్షిణా ప్రదక్షిణ గాను ధరణి తీరు

భూమి తన నిరంతర గమనంతో కాలాన్ని నడిపిస్తుంది.

తిధియు వారపక్ష ఘడియ తీవ్ర తీరు

తిథులు, వారాలు, పక్షాలు, ఘడియలు కాలప్రవాహాన్ని సూచిస్తాయి.

నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిజము బలుకు

ఈ గీతల ద్వారా కవి నిత్యసత్యాలను పలుకుతున్నాడనే ఆత్మసాక్ష్యం.

****

327..తే.గీ.

అణువు వంటి కణము సృష్టి మూలమగుట

తణువు కష్టపడక దీక్ష తత్త్వమగుట

మణువు విలువ మూలముగాంచు మహిమయగుట

మునుగు భక్తిలో హృదయాలు ముక్తియగుట॥

భావం:

అణువు వంటి సూక్ష్మ కణమే సృష్టికి మూలం.

శరీరం (తణువు) శ్రమించకపోతే దీక్ష ఫలించదు.

మణి (మణువు) విలువవలె సద్గుణాల మహిమ గొప్పది.

భక్తిలో మునిగిన హృదయాలు ముక్తిని పొందుతాయి.

*****

328 పాదాది న్యస్తాక్షరి . ని, రీ, క్ష, ణ 

నిజమనేది నీకును నాకు నియమమాయ

రీతి జ్ఞాన విస్తరణమె వెలుగుమాయ

క్షమము సద్గుణాల విధేయ కామ్యమాయ

ణతి యనేది మనసు చేరి నడుచుమాయ

భావం:

నిజం అనేది అందరికీ వర్తించే నియమం.

జ్ఞాన విస్తరణే జీవితానికి వెలుగు.

క్షమ సద్గుణాలలో శ్రేష్ఠమైనది, అందరికీ కావలసినది.

ణతి (వినయం, నమ్రత) మనసులో స్థిరపడితే నడవడిక సత్పథంలో ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా నాలుగో పాదంలోని "ణతి" ప్రయోగం చక్కగా ఉంది. న్యస్తాక్షరి నియమం గా

******

329. న్యస్తాక్షరి:

ని,రీ,క్ష,ణ...తేటగీతి: 

నిశను నీ రాకకై జనని సలిపెడు ని

రీక్షణ విలువ తెలిసి యోరీ కదలర!

క్షణము నాగక, బండి వేగమ్ము నేక్ష

ణమున నైన ప్రమాదమే, నాని! వినర!

సరళ భావం

తల్లి తన బిడ్డ రాక కోసం రాత్రంతా ఎదురుచూస్తోంది. ఆ ఎదురుచూపు విలువను తెలుసుకొని, ఓ యువకుడా! వాహనాన్ని అతివేగంగా నడపవద్దు. ఒక్క క్షణం అజాగ్రత్త జరిగినా ప్రమాదం సంభవించవచ్చు. అందుకే జాగ్రత్తగా ప్రయాణించమని హితవు చెబుతోంది

*****

330.

జనని పాద మంజీర శిం జానకీ ర్తి

సత్య ధర్మ గళాగ్ని పుం జాన కీ ల

చండ శాసన రావ గుం జానకీ డ్య తారతంత్రియేమధ్యమంద్రములఁబలికె

సరళ భావం

జనని జానకీదేవి పాదమంజీరాల ధ్వని ఆమె కీర్తిని ప్రకటిస్తోంది. సత్యం, ధర్మం, దైవశాసన మహిమలతో నిండిన జానకీ మహాత్మ్యం సంగీత స్వరాలవలె లోకమంతా మార్మోగుతోంది.

****

331. గీ.

గంగను కలసి గణనాథ గమ్యమెరిగి

అంగ ప్రదక్షిణలు చేసి యదను నడిగి

సంగతులు గుణధామము సరియ నెరిగి

జంగమ శివ పరాత్పర జపము కలిగి

భావం 

గంగానదిని దర్శించి, వినాయకుని కృపతో యాత్ర యొక్క పరమార్థాన్ని తెలుసుకొని, క్షేత్ర ప్రదక్షిణలు చేసి, మహనీయులను కలుసుకొని వారి ఉపదేశాలను గ్రహించి, సద్గుణాల మార్గాన్ని తెలుసుకొని, సర్వవ్యాపకుడైన పరమశివుని నామజపంలో మనసును నిలపాలి.

****

332.గీ. పాదాది.. న్యస్తాక్షరీ 

పా, క, ల, ము 

పాశమను నది జీవన పాఠ్యముగును 

కసి తనముదుఃఖ సుఖమగు కామ్యగమన 

లహరి ననుభవ విజ్ఞత లలితమగును 

ముదము తృప్తి పరచుటయె మదిచలనము 

సరళ భావం

పాశం (అనుబంధం) జీవితం నేర్పే ఒక పాఠంలాంటిది.

కోరికలు, కసి, దుఃఖం, సుఖం ఇవన్నీ జీవిత ప్రయాణంలో భాగాలు.

అనుభవాల తరంగాలే మనిషికి విజ్ఞతను ప్రసాదిస్తాయి.

చివరకు మనసుకు ఆనందం, తృప్తి కలిగించడమే జీవన చలనం యొక్క పరమార్థం.

**†*

341..గీ ..దత్తపది.. దోమ, ఈగ, మేక, కోడి 

కామి కాదనదో మరిగాంచ బుద్ధి 

ఈ గమన ప్రకృతిగనుమా యిచ్ఛ యేల

నో సమేక మేకముగాను నొచ్చు టేల 

సహన విధిగాసమయకోడి సాధ్య తృప్తి 

భావం

కామవాంఛలకు లోనుకాకుండా వివేకంతో ఆలోచించాలి.

ప్రకృతి గమనాన్ని గ్రహించి అనవసర కోరికలను తగ్గించాలి.

ఒంటరిగా బాధపడకుండా ఏకత్వ భావనతో జీవించాలి.

కోడి సమయాన్ని తెలియజేసినట్లు, సమయపాలనతో సహనంగా నడిస్తే తృప్తి లభిస్తుంది.

*****

342..పాదాది న్యస్తాక్షరీ – "సంకల్పము".

పద్యం:

 సంభవ సహాయ సేవలు సమయ మందు

కథలు యనుట యేల యిపుడు కాల కల్

ల్పమగు విజయ వాంఛల తీరు పలుకు బట్టి

ముక్తి దాయక మహిమలు ముదిత నుండి

భావం

అవసరమైన సమయంలో చేసిన సహాయ సేవలే నిజమైన మానవత్వానికి నిదర్శనం.

కాలగమనంలో కథలు చెప్పడం మాత్రమే కాక, కార్యరూపంలో నిలిచే సంకల్పం ముఖ్యం.

విజయాన్ని కోరే వాంఛలు సంకల్పంగా మారినప్పుడు జీవితం సార్థకమవుతుంది.

అటువంటి సత్కార్యాల వల్ల ముక్తిదాయకమైన ఆనందం, మహిమ, సంతృప్తి కలుగుతాయి.

🌹 సంకల్పమే విజయానికి మూలం;

సత్కార్యమే సంకల్పానికి ఫలం. 🌹🙏

*****

జన్మల్లో చరితమ్ము యే విషయ మే జీవమ్ము శృష్టించు టే

ప్రాణమ్మే పదిలమ్ము గా బతుకు టే ప్రత్యేక భావమ్ము యే

మానమ్మే నిరతమ్ము సేద్యము గా పాలించి పోషించు టే

దానమ్మే తరుణానంద ము కలిగే దారిద్ర్య నిర్మూల మే

భావం

మనిషి జన్మకు సార్థకత అతడు సృష్టించే చరిత్రలో, అతని జీవన విధానంలో ఉంటుంది.

ప్రాణాన్ని పదిలంగా ఉంచుకొని, విలువైన జీవితం గడపడం మానవుని ప్రత్యేకత.

ఆత్మగౌరవం, మర్యాద, వ్యక్తిత్వం అనే మానాన్ని రైతు పంటను పెంచినట్లు నిరంతరం పోషించాలి.

దానం అనేది కేవలం ఇచ్చుట మాత్రమే కాదు; అది ఆనందాన్ని పంచుతుంది, దారిద్ర్యాన్ని తగ్గిస్తుంది, సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

*****

344..గీ.

బహుళ పథముల నెఱిగిన పాఠ్యమదియు

మానవుడు మోహవశుడుగా మాయ జేరు

వసుధ యోగియయ్యే విధి వాసి గాంచు

నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిజము బలుకు ॥

భావం

అనేక మార్గాలు, అనేక శాస్త్రాలు, అనేక పాఠాలు నేర్చుకున్నప్పటికీ,

మానవుడు మోహానికి లోనైతే మాయలో చిక్కుకుంటాడు.

అయితే వివేకంతో జీవించి, విశ్వమానవ భావనను అలవరచుకుంటే వసుధైవ కుటుంబకం అనే యోగస్థితిని పొందగలడు.

ఇదే జీవనసత్యమని కవి తన గీత ద్వారా తెలియజేస్తున్నారు.

****

వీరా వేశము ఎందుకే పనులనే వర్ణించ వాక్యంబునన్

చేరావేషముగాంచుటేసహనమే చిత్తంబు నిర్ధారణన్ 

ఆరాటమ్ముగనే సదాసేవలునే చేసేటి ఆదర్శమున్

వీరావేశమువల్లమోహముగనున్ విశ్వాస మేప్రశ్నగన్ 

భావం

వీరావేశం, ఆవేశపూరిత మాటలు కంటే కార్యాచరణ ముఖ్యమైనది.

ఇతరులతో కలిసిమెలిసి ఉండడం, సహనం కలిగి ఉండడం చిత్తస్థైర్యానికి గుర్తు.

ఆరాటం లేకుండా నిరంతర సేవ చేయడం ఆదర్శ జీవన విధానం.

వీరావేశం ఎక్కువైతే మోహం పెరుగుతుంది; అప్పుడు ఇతరుల విశ్వాసం కూడా సందేహాస్పదమవుతుంది.

***

445.శా..

పేరాశే ధనమందు ఉండు వినయం ప్రేమంత అత్యాశయున్

ఆరాతీయుటబుద్దికల్పనలుగన్ ఆశ్చర్య మూలంబుగన్ 

ఔరా సత్కవి వింతగా సులభమా యష్టావధానంబునన్

ఔరాయేమన కార్యసాధనలుగన్ ఔనత్య కాలంబుగన్ 

భావం

ధనం వచ్చినప్పుడు వినయం నిలుపుకోవడం అరుదైన గుణం.

అత్యాశ మనిషిని కల్పనలలో, ఆశ్చర్యాల వెంబడి నడిపిస్తుంది.

సత్కవుల ప్రతిభ, అష్టావధానుల సామర్థ్యం సులభంగా లభించేవి కావు.

కార్యసాధన, సాధన, కాలానుకూల శ్రమ వల్లనే ఉన్నత స్థానం లభిస్తుంది.

****-

వీరా వేశము ఎందుకే పనులనే వర్ణించ వాక్యంబునన్

చేరావేషముగాంచుటేసహనమే చిత్తంబు నిర్ధారణన్ 

ఆరాటమ్ముగనే సదాసేవలునే చేసేటి ఆదర్శమున్

వీరావేశమువల్లమోహముగనున్ విశ్వాస మేప్రశ్నగన్ 

భావం

వీరావేశం, ఆవేశపూరిత మాటలు కంటే కార్యాచరణ ముఖ్యమైనది.

ఇతరులతో కలిసిమెలిసి ఉండడం, సహనం కలిగి ఉండడం చిత్తస్థైర్యానికి గుర్తు.

ఆరాటం లేకుండా నిరంతర సేవ చేయడం ఆదర్శ జీవన విధానం.

వీరావేశం ఎక్కువైతే మోహం పెరుగుతుంది; అప్పుడు ఇతరుల విశ్వాసం కూడా సందేహాస్పదమవుతుంది.

***

446.శా.

పేరాశే ధనమందు ఉండు వినయం ప్రేమంత అత్యాశయున్

ఆరాతీయుటబుద్దికల్పనలుగన్ ఆశ్చర్య మూలంబుగన్ 

ఔరా సత్కవి వింతగా సులభమా యష్టావధానంబునన్

ఔరాయేమన కార్యసాధనలుగన్ ఔనత్య కాలంబుగన్ 

భావం

ధనం వచ్చినప్పుడు వినయం నిలుపుకోవడం అరుదైన గుణం.

అత్యాశ మనిషిని కల్పనలలో, ఆశ్చర్యాల వెంబడి నడిపిస్తుంది.

సత్కవుల ప్రతిభ, అష్టావధానుల సామర్థ్యం సులభంగా లభించేవి కావు.

కార్యసాధన, సాధన, కాలానుకూల శ్రమ వల్లనే ఉన్నత స్థానం లభిస్తుంది.

****-

ఛo.347,348

తనువున తత్వభావములుతాపముపెంచుట దారి యేమిటో తనతమకమ్ము దారిగనుదాస్యముచేయమనస్సు యేమిటో

వినయపువేళవాంఛలగువిజ్ఞతజూపుట సత్య మేమిటో 

వినవివరమ్ము విద్యగనువిశ్వమునందును నిత్య మేమిటో 

కని కరమైనకార్యమగు కాలమునందును ధర్మమేమిటో 

కన సమయమ్ము  కార్యమది కాగలకామ్యముగర్వ మేమిటో        

దొన పులి గాంచతప్పదును దొడ్డగబుద్ధియు తత్వ మేమిటో 

ఋణమొనయమ్ము శాఖిగను రుజ్జులమాయల మర్మమేమిటో 

మొత్తం భావం

కవి తనతో తానే లేదా గురువును ప్రశ్నిస్తున్నట్లు కనిపిస్తాడు:

శరీరంలో తత్వభావాలు తాపాన్ని ఎందుకు పెంచుతాయి?

"నేను – నాది" అనే భావం ఎందుకు కలుగుతుంది?

దాస్యభావం, సేవాభావం మనసులో ఎలా పుడతాయి?

వినయం, విజ్ఞత, సత్యం యొక్క అసలు స్వరూపం ఏమిటి?

ఈ విశ్వంలో నిత్యమైనది ఏమిటి?

అలాగే,

కరుణతో చేసే కార్యమే నిజమైన ధర్మమా?

సమయానికి చేసిన పనియే సార్థకతనా?

గర్వం ఎందుకు పుడుతుంది?

పెద్దరికం, తెలివి, తత్వజ్ఞానం యొక్క నిజమైన అర్థం ఏమిటి?

మనిషిని బాధించే మాయల వెనుక మర్మం ఏమిటి?

******

349

పాదాది న్యస్తాక్షరీ : "రజతము"

(ర – జ – త – ము)

మీ పద్యం:

రవళి నాట్యమనోభవంబు సురానరామది వైనమున్

జవళి గీత వినోదసాధన జాతరామది మూలమున్

తవ సనాతన విద్యమాదిరి తత్త్వమేమది కాలమున్

మువళి వాంఛల ధర్మమేవిధి ముఖ్యమై మది శోభలే

భావం

రవళి నాట్యం, సంగీతం, కళలు దేవతలు–మానవుల హృదయాలను ఆనందింపజేసే సాధనాలు.

జవళి గీతాలు, వినోదకళలు సామాజిక ఉత్సవాలకు, జాతరలకు మూలాధారాలుగా నిలుస్తాయి.

అయితే కాలగమనంలో శాశ్వతంగా నిలిచేది సనాతన విద్య, తత్త్వజ్ఞానం.

అనేక కోరికల మధ్య ధర్మమార్గాన్ని అనుసరించడమే మనస్సుకు నిజమైన శోభ.

*****

350.

కర్కట సంక్రమంసమయ గాంచ యశస్సగు సర్వ మూలమున్ 

తర్కవివాదమేవినయ తత్వ సమర్ధత సఖ్యతేయగున్ 

బెర్కుగ నుండనెంచకళ దివ్య వికాశము తీవ్రమేయగున్ 

నర్కుట దుష్టతాభవము నమ్మక వంచన మూలమేద నా 

భావం

కర్కట సంక్రమం సమయ గాంచ యశస్సగు సర్వమూలమున్

కాలచక్రంలో కర్కాటక సంక్రమణం ఒక మార్పుకు సంకేతం. అలాగే జీవితంలో సరైన సమయాన్ని గ్రహించడం యశస్సుకు మూలం.

తర్కవివాదమే వినయ తత్వ సమర్ధత సఖ్యతే యగున్

తర్కం, చర్చ, వివేచన ఇవి వినయంతో కూడినపుడే సమర్థతను, స్నేహసౌహార్దాన్ని పెంచుతాయి.

బెర్కుగ నుండ నెంచ కళ దివ్య వికాశము తీవ్రమే యగున్

అహంకారం లేకుండా, నేర్చుకునే మనస్తత్వంతో ఉంటే కళలు, జ్ఞానం, ప్రతిభ దివ్యంగా వికసిస్తాయి.

నర్కుట దుష్టతా భవము నమ్మక వంచన మూలమేదనా

దుష్టత్వం, నమ్మకద్రోహం, వంచన వంటి వాటికి మూలకారణం ఏమిటి? అని కవి ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

*****

351..19/07..జల, కళ, కల, వల దత్తపదాల

మ.కో.

జలధి సఖ్యత విశ్వమందున జన్మసార్థకమౌనదే

కళల సఖ్యత గమ్యమందున కాలమాయలు తొల్గునే

కలలు నిద్రలో గొప్ప వైభవ కామ్యభాగ్యము మిథ్యయే

వలయు సఖ్యత రక్షణీయగు వాక్యతీరుగ కాలమే ॥

భావం:

సముద్రంవంటి విశాలహృదయులతో స్నేహం జీవితం సార్థకం చేస్తుంది. కళలతో అనుబంధం జీవిత గమ్యాన్ని చేరుస్తుంది. నిద్రలో కనిపించే కలల వైభవం మిథ్య మాత్రమే. అయితే సత్సఖ్యత, సత్ప్రవర్తన, మంచి మాటలు కాలానికీ నిలిచే రక్షణగా ఉంటాయి.

*****

352

పాదాది న్యస్తాక్షరీ.. గ డి యా రం 

గమ్య ముగనౌను పయనము జ్ఞాన దీప్తి

డిడిడి యంటు చెడుగుడుయే దివ్య మార్గ

యాత్ర హృదయ వాంఛలుగా యధార్ధ మార్గ

రంజిత మయంబు సఖ్యత శాంతి మార్గ

భవం 

— జీవన పయనానికి అంతిమ గమ్యం జ్ఞానం. జ్ఞానదీప్తి మనిషిని సరైన దిశలో నడిపిస్తుంది.

— చెడుగుడు (అల్లరి, చంచలత్వం, అవివేకం) శబ్దాలు చేస్తూ ఆకర్షించినా, దివ్యమార్గంలో నడిచేవాడు వాటిని అధిగమించాలి. సత్పథమే శ్రేయస్కరం.

— జీవనయాత్రలో మనసులోని కోరికలు యథార్థతతో, ధర్మబద్ధంగా నెరవేరే మార్గాన్ని అనుసరించ

— సత్సఖ్యత, స్నేహభావం, పరస్పర గౌరవం జీవితం ఆనందమయం చేస్తాయి. అవే శాంతికి దారి చూపే మార్గాలు.

సమగ్ర భావం

జీవితయాత్రలో జ్ఞానమే వెలుగు. చెడు ప్రలోభాలను విడిచి, యథార్థమైన ధర్మమార్గంలో నడుస్తూ, సత్సఖ్యతను పెంపొందించుకుంటే మనిషి శాంతి, ఆనందాలను పొందగలడు.

****

353

పాదాది న్యస్తాక్షరీ.. గ డి యా రం 

గమ్య ముగనౌను పయనము జ్ఞాన దీప్తి

డిడిడి యంటు చెడుగుడుయే దివ్య మార్గ

యాత్ర హృదయ వాంఛలుగా యధార్ధ మార్గ

రంజిత మయంబు సఖ్యత శాంతి మార్గ

భవం 

— జీవన పయనానికి అంతిమ గమ్యం జ్ఞానం. జ్ఞానదీప్తి మనిషిని సరైన దిశలో నడిపిస్తుంది.

— చెడుగుడు (అల్లరి, చంచలత్వం, అవివేకం) శబ్దాలు చేస్తూ ఆకర్షించినా, దివ్యమార్గంలో నడిచేవాడు వాటిని అధిగమించాలి. సత్పథమే శ్రేయస్కరం.

— జీవనయాత్రలో మనసులోని కోరికలు యథార్థతతో, ధర్మబద్ధంగా నెరవేరే మార్గాన్ని అనుసరించ

— సత్సఖ్యత, స్నేహభావం, పరస్పర గౌరవం జీవితం ఆనందమయం చేస్తాయి. అవే శాంతికి దారి చూపే మార్గాలు.

సమగ్ర భావం

జీవితయాత్రలో జ్ఞానమే వెలుగు. చెడు ప్రలోభాలను విడిచి, యథార్థమైన ధర్మమార్గంలో నడుస్తూ, సత్సఖ్యతను పెంపొందించుకుంటే మనిషి శాంతి, ఆనందాలను పొందగలడు.

****

354..

దేనినెరిగినంత యనిన తీరుజన్మ

యట్టిగోప్ప జ్ఞానమది యనుభవమగు

యీసులేనినీకునిదియు జెప్పుచుంటి

నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిజము బలుకు

సమగ్ర భావం

మనిషి జ్ఞానానికి అంతం లేదు. అనుభవమే అత్యున్నత జ్ఞానం. అహంకారం లేకుండా జీవితసత్యాలను గ్రహించి, వాటిని ఇతరులతో పంచుకోవడం ఉత్తమ జీవన విధానం. ఈ పద్యం వినయం, అనుభవజ్ఞానం, జీవనసత్యం అనే మూడు ప్రధాన విలువలను ప్రతిపాదిస్తోంది.

*****

355.

గడ్డి పోచల ఐక్యత గజము బంది

చుక్క చుక్కల ఐక్యత చురుకు కడలి

మనసు మాటల ఐక్యత మార్గ బతుకు

నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిజము బలుకు

సమగ్ర భావం

ఐక్యతే శక్తి — గడ్డి పోచలలో, నీటి చుక్కలలో, మనసు–మాటలలో కనిపించే ఏకత్వమే విజయానికి, పురోగతికి, సార్థక జీవనానికి మూలకారణం. వ్యక్తి, కుటుంబం, సమాజం అన్నింటికీ ఈ సూత్రం వర్తి

ఐక్యత బలమగు జగతి యందున

వైకల్యములన్ని తొలగు వాస్తవమున్

సైకత రేణువులే శిలగ నిలుచున్

నాయక మార్గమిదే నరజాతికిన్॥

*****

356..మ.కో.

ప్రేమ యందున సఖ్యతాభవ పువ్వుగాయగు ప్రీతిగన్

భామ చూపుల తీరుమోహము బాధ్యతేయగు బంధమున్ ।

క్షేమమన్నది యౌవనంబగు క్షేమచిత్తము మౌనమున్

సామదానము ధన్యతేయగు సాక్షితత్త్వము కాలమున్ ॥

భావం:

ప్రేమలో సఖ్యత వికసించి ప్రీతిరూప పుష్పమవుతుంది.

సుందరి చూపుల మోహం కూడా బాధ్యతతో కూడిన బంధంగా మారగలదు.

నిజమైన క్షేమం వయస్సులో కాదు; క్షేమమైన మనస్సులో, అంతర్మౌనంలో ఉంటుంది.

సామరస్యం, దాతృత్వం ధన్యతను ప్రసాదిస్తే, కాలమే సాక్షితత్త్వాన్ని వెల్లడిస్తుంది.

*****

357..మ.కో.

ధర్మమందున దాక్షిణ్యంబగు దివ్యమాయగు దారియై

కర్మయందున నిష్ఠగల్గియు కాంతినొందెడి జీవితమ్ ।

మర్మమందలి సత్యబోధలు మానసంబున వెల్గగా

నిర్మలాత్మక శాంతిసౌఖ్యము నిత్యమాయగు లోకమున్ ॥

భావం:

ధర్మాన్ని ఆచరించినచోట దాక్షిణ్యం (ఉదారత, కరుణ) దివ్యమైన మార్గంగా అవతరిస్తుంది. కర్మలో నిష్ఠ కలిగిన జీవితం కాంతివంతమవుతుంది. జీవిత మర్మంలో దాగి ఉన్న సత్యబోధలు మనస్సులో వెలిగినప్పుడు, నిర్మలమైన ఆత్మకు శాంతి, సౌఖ్యం నిత్యసహచరాలవుతాయి.

****మ.కో

పుష్టి యన్నది హృద్యతత్త్వము పుష్యమీతిథి నందునన్

స్రష్ట సఖ్యత సర్వవేళల సంభవంబగు దీప్తిగన్ ।

ద్రష్ట తత్త్వము నిత్యసత్యము ధర్మనిష్ఠగ శీలమున్

సృష్టి మూలము విశ్వమందున శ్రేష్ఠమేయగు కాలమున్ ॥

భావం:

పుష్టి అనేది కేవలం శారీరక బలం కాదు; హృదయంలోని సౌహార్దం, ప్రేమ, కరుణలతో కూడిన హృదయతత్త్వం.

స్రష్టతో సఖ్యత కలిగిన జీవితం ఎల్లప్పుడూ జ్ఞానదీప్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

ద్రష్టతత్త్వం అంటే సాక్షీభావం; అది నిత్యసత్యం, ధర్మనిష్ఠ, శీలసంపదల ద్వారా వ్యక్తమవుతుంది.

ఈ సమస్త సృష్టికి మూలం పరమతత్త్వమే; కాలగమనమంతటా అదే శ్రేష్ఠమైన సత్యంగా నిలుస్తుంది.

****

359..20/07 దత్తపది 

కందులు, పెసలు, నువ్వులు, మొలకులు 

కం.

బలమే కందుల తిండియు

వలపే పెంచగల పెసలు వయసుగ మలుపే

తలపే నవ్వుల నువ్వులు

చిలిపే మొలకులు కళకళ చిత్తము చెరచున్

మొత్తం భావం:

కందులు శరీరానికి బలాన్ని అందించినట్లే, ప్రేమ మన జీవితాన్ని సుసంపన్నం చేస్తుంది. యుక్తవయసులో కలిగే ఆ అనురాగం జీవనానికి కొత్త మలుపు ఇస్తుంది. మధురమైన తలపులు చిరునవ్వులను పూయిస్తాయి. మొలకల్లాంటి చిలిపి భావాలు, ఉల్లాసభరితమైన చేష్టలు మనసును కళకళలాడిస్తూ జీవితాన్ని ఆనందమయం చేస్తాయి. బలం, ప్రేమ, జ్ఞాపకాలు, ఉల్లాసం—ఈ నాలుగు కలిసినప్పుడే జీవితం సంపూర్ణంగా వికసిస్తుంది.

*****

360..పాదాది న్యస్తా క్షరీ...ప్రే ర ణ యె 

ప్రేమ చిగరించి హృదయములో ప్రీతి పెరిగి

రమ్యత రసమయి కళలు రంగరించి

ణమ్రత గుణముతో నడవడి నిండి వెలిగి

యెదల సమకూర్చు తరుణము తేజమగును.

మొత్తం భావం:

హృదయంలో ప్రేమ చిగురించి, అది ప్రీతిగా వికసించినప్పుడు జీవితం ఆనందరసంతో నిండిపోతుంది. ఆ ప్రేమ జీవనాన్ని సౌందర్యవంతంగా అలంకరిస్తుంది. వినయం అనే సద్గుణంతో నడవడిక శోభిల్లితే వ్యక్తిత్వం మరింత ఉన్నతమవుతుంది. అప్పుడు హృదయాలు ఏకమై, జీవితం తేజోవంతంగా, సార్థకంగా మారుతుంది.

*****