Sunday, 16 August 2026

జై గురుదేవా – వేంకటేశ్వర భక్తిగీతం


పల్లవి :

జై గురుదేవా నమో వేంకటేశాయ నమః

నీ దర్శన భాగ్యముకై తపించె నా మనః

నీ నామస్మరణమే నా జీవన శ్వాస

నీ పాదసేవకునిగా నిలుపవే శ్రీనివాస ॥


చరణం – 1

నీ దర్శన భాగ్యముకై తనువు పులకరించగా

నిన్ను చేరే మార్గమేదో మనసు వెదకగా

నీ నామ జపముతోనే చిత్తము పరవశించగా

నీ చెంత కూర్చొని జపించెదనని తపనగా ॥


చరణం – 2

హృదయాంతరాళమందు భక్తి తరంగమై

ఉవ్వెత్తున ఎగసిపడె అనురాగ గంగమై

కాలానుగుణ కర్తవ్య కర్మల సారమై

నీ కృపతో లక్ష్యసాధన జీవనాధారమై ॥


చరణం – 3

నరనరమున ప్రవహించు నామామృత ధారగా

కనులలో మెరిసెదయ్యా కరుణాకాంతి జ్యోతిగా

సరగ రాగముల తోడ నీకై వేడుకొనగా

సర్వాంతర్యామివై నన్ను కాపాడుముగా ॥


చరణం – 4

పెదవులపై నవ్వై వెలిసిన మధురానుభూతిగా

ఆత్మపరిశీలనై వికసించిన దివ్యభావముగా

కన్నుల నీరు పొంగె అంతులేని ఆనందముగా

నీ సన్నిధి చేరాలనే ఆర్తియై నిరంతరముగా ॥


చరణం – 5

భాష రాని అజ్ఞానితో భావములు చాలక

పదములు తోచక హృదయ ఘోష వెలువడక

నీ దయా కరుణలకు సరితూగి పలుకలేక

నీ బానిసనై యున్నాను దేవదేవా వినుమాక ॥


చరణం – 6

కరములు జోడించి కనులను మూసుకొని

కరుణామయా నిన్నే వేడుచున్న వేళలోనే

నీ దర్శన భాగ్యమిచ్చి దాసుని కాపాడి

నీ పాదరేణువులో అణువుగా నిలుపుము ॥


ముగింపు :

నన్ను ఎన్నటికీ నీ దాసానుదాసునిగా

నిలిపి కరుణించవా వేంకటరమణా

నీ పాదాల చెంత ఒక చిన్న రేణువుగా

ఉండనియ్యవా శ్రీ వేంకటేశా శరణం ॥


జై గురుదేవా నమో వేంకటేశాయ నమః

జై శ్రీనివాసా జై జై వేంకటేశా ॥

*****

నీరజ నేత్ర వేంకటేశా

(శ్రీ వేంకటేశ్వర కీర్తన)


పల్లవి :

నీరజ నేత్ర వేంకటేశా! నీ దయ కోరితిని

నిత్యము నీ పాదసేవలో నన్ను నిలుపుము శ్రీనివాసా ॥


చరణం – 1

నీరజ నేత్ర! దయయుతో నీదు కటాక్షమున్

నిత్యము నాపై కురిపించి కాపాడుము

కూరిమితో నిరంతరము సేవలర్పింతున్

కోరికలేని జీవనమున్ తరింపజేయుము ॥


చరణం – 2

కారణ జన్మ రహస్యములు నీకే తెలిసినవి

కాలగతులు కర్మఫలములు నీ చేతిలోనవి

సత్కృపతో సఖ్యతనిచ్చి శాంతి ప్రసాదించి

సంసార సాగరమునుండి దాటించుము స్వామీ ॥


చరణం – 3

క్షీరసాగర నివాస! శ్రీనివాస! కరుణామయ!

శ్రీదేవి హృదయవిహార! శుభప్రదాయక!

వేడుచు పాడుచు నీ నామ కీర్తనలతో

వెలుగొందున్ నా జీవితం వేంకటరమణా ॥


చరణం – 4

వారిజ నేత్ర! బాధలన్ని బాపుము దయతో

వాంఛలేని భక్తిమార్గం ప్రసాదించుము

నీ పాదపద్మ సేవయే మాకు పరమగతి

నీ నామస్మరణమే మాకు నిత్యసంపద ॥


చరణం – 5

అలమేలుమంగ సమేత! ఆనంద నిలయా!

అఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండ నాయకా!

కోరికలేమి కోరము నీ కృప చాలని

కొలిచి తరింతుము స్వామీ గోవిందా ॥


చరణం – 6

క్షీరసముద్ర రాజసుత హృదయ నివాసా

శ్రీ మహాలక్ష్మీ మనోహర శ్రీనివాసా

బేరిమితో నిరంతరము వేడుచు పాడెదం

భూరి కీర్తనలతో భక్తిని చాటెదం ॥


చరణం – 7

వారిజ నేత్ర! సత్కృపను వర్షింపుమయ్యా

బాధలెల్ల బాపి మమ్ము బ్రోవుమయ్యా

కోరికలేమి కోరము నీ పాదసేవనే

కొలిచి తరింతుము వేంకట రమణనే ॥


చరణం..8

క్షీరసముద్ర రాజసుతా మనోహర వక్షస్థలా

శ్రీలలనోసంగెడి శ్రీనివాస దయాపరా

వారిజ నేత్ర! బాధలెల్ల బాపుము కరుణతో

కోరికలేమి కోరము నీ పాదసేవతో ॥


ముగింపు :

శ్రీనివాస గోవిందా! శ్రితజనావనా!

శేషశయన గోవిందా! శుభకరా!

నీ కటాక్షమే మాకు కల్పవృక్షమై

నిత్యము కాపాడుము వేంకటేశ్వరా ॥


గోవిందా గోవిందా శ్రీనివాస గోవిందా

వేంకటేశ గోవిందా భక్తవత్సల గోవిందా ॥


****

వేంకటేశ్వర భక్తిగీతం  03)


"నీవెవరు? నేనెవరు? వేంకటేశ్వరా"


పల్లవి :

నీవెవరు? నేనెవరు? నేనెక్కడి నుండి వచ్చాను?

నీవెవరు? నేనెవరు? వేంకటేశ్వరా ॥2॥

మీరెవరో నేనెవరో మరచి బ్రతుకుచున్నాము

నీలో నాలో వెలుగునది నీవే వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం – 1

నిన్ను నన్ను కన్న తల్లి ఎవరో చెప్పవా?

బాహ్యేంద్రియములను మెప్పించువారెవరో చెప్పవా?

సకల జగమును కలలా కథగా నడిపించువారెవరు?

లోక ఇంద్రజాల బంధముల నుండి విడిపించువారెవరు?

మనసులో తలపులు మార్చి మార్గము చూపువారు

అంతర్యామి నీవే కదా వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం – 2

వరిచేనుకు పుడమిన గాలి నీరు పెట్టువారెవరు?

విత్తనమున జీవశక్తి నింపి పెంచువారెవరు?

సూర్య చంద్ర తారకలకు గమనమిచ్చువారెవరు?

సృష్టి స్థితి లయకార్యముల సాగదీయువారెవరు?

అణువణువున నిండియున్న ఆదిమధ్యాంతరహితా

విశ్వరూప నీవే కదా వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం – 3

ఎన్నో జన్మల వాసనలెందుకు వెంటాడునో?

దేహము విడిచినా మమతలెందుకు మిగులునో?

విషయచింతల వలయమందు జీవి ఎందు చిక్కునో?

అశాశ్వత దేహమందు ఆశలెందు పెరుగునో?

నిత్యసత్య తత్త్వమార్గము చూపి నన్ను నడిపించు

జ్ఞానదీప నీవే కదా వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం – 4

నాలో నీవు లోకమంతట నిండియున్నావు

సమభావ సందేశముతో జీవులను కాచావు ।

కామక్రోధ లోభమోహ బంధములు తొలగించి

కరుణామృత దృష్టితో చిత్తమును పవిత్రంచేసి ।

ఆత్మయందు పరమాత్మను దర్శింపజేయువాడా

మోక్షమార్గ దాతవు నీవే వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం – 5

అన్యథా శరణం నాస్తి అని నిన్నే చేరితిని

అఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండ నాయకా నమ్మితిని ।

అనన్యభక్తి మార్గమందు అడుగులు వేయించు

అహంకార మమకారములు అంతమొందించు ।

శ్రీనివాస! శేషశయన! శరణాగత వత్సలా!

ఆత్మదర్శనమీయవయ్యా వేంకటేశ్వరా ॥


ముగింపు :

నీవెవరు? నేనెవరు? అన్న ప్రశ్నకుజవాబు

నీవే ఆత్మవు, నేనూ ఆత్మనే అనే అనుభవము ।

జీవబ్రహ్మైక్య సత్యమును జ్ఞాపకము చేయువాడా

గోవిందా! శ్రీనివాసా! వేంకటేశ్వరా ॥

*****

శ్రీ శ్రీ వెంకటేశ్వర భక్తి గీతం (04)


పల్లవి


వేంకటేశా శ్రీనివాసా శరణు శరణురా

వేల జన్మ పాపహారా దయచూపురా

యద్భావం తద్భవతి యనుచు నేనురా

నీ పాద సేవలోనే నిత్యముండురా ॥


చరణం 1


మనసు మగ్గముపై నీ నామ దారమేసి

మధుర భక్తి వస్త్రమును నేయునయ్యా

గోవింద నామ సుధలు గుండెనింపగా

గోప్యమైన దుఃఖములన్నియు తొలగునయ్యా ॥


చరణం 2


ప్రేమ విశ్వాస దయలతో పూజచేయగా

ప్రేమమూర్తి నీవే చెంత చేరునయ్యా

సేవాసత్య మార్గమందు నడిపించగా

శాంతి సౌఖ్య భాగ్యములను ప్రసాదింపుమా ॥


చరణం 3


కోపమసూయ భయద్వేష భావములను

కొండపై నిలిచిన నీవు తొలగించుమా

సాత్విక గుణములను హృదయమందు నింపి

సదా నీ స్మరణలో నిలుపుమయ్యా ॥


చరణం 4


ప్రతి మాట నీ కీర్తి ప్రతి శ్వాస నీ నామం

ప్రతి కర్మ నీ సేవగ మారునయ్యా

ప్రతి తలపు నీ పాదారవిందమై యుండగా

ప్రేమభక్తి మార్గమున నడిపించుమా ॥


చరణం 5


ఒక్క మంచి తలపుకే తోడువై యుండి

ఒక్క ప్రేమ పలుకునకు ఫలమివ్వుమా

ఒక్క సేవ చేసినను ఒప్పుకొనియుండి

అక్కరతో ఆశ్రితులను కాపాడుమా ॥


చరణం 6


మనసును పవిత్రముగా మార్చుమయ్యా

మాటలను మాధుర్యముగా తీర్చుమయ్యా

కర్మలను కల్యాణముగా చేయుమయ్యా

కలియుగ దైవమా కరుణ చూపుమా ॥


ముగింపు


ప్రేమను దారముగా భక్తిని నేతగా

సత్యమును ఆధారముగా నిలుపుకొనగా

వేంకటాద్రి నాథా నీ చరణములనే

పరమపద మార్గమని భావింతుమా ॥


గోవిందా గోవిందా శ్రీనివాస గోవిందా

వేంకటేశా శరణాగత వత్సల గోవిందా ॥

*****

ప్రేమలో మునిగినావా వేంకటేశ్వరా (05)


పల్లవి


మనసు సిగ్గుతో ప్రేమధార పోసి

మధుర జీవన క్రమము సహకరించి

యద్భావం తద్భవతి సత్యముగా నిలిచి

యథాభావ భవితవ్య ప్రేమనందిచ్చి

లక్ష్మీ పద్మావతుల మధ్య నిలిచిన

కరుణాసాగర వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం 1


నీ దారొక్కటితో కాదురా దాంపత్యమది

రెండు హృదయములు కలిసిన ప్రేమసుధయది

సుధామధుర భావములు సంగమించినపుడే

సౌభాగ్య సౌందర్య సీమ వెలసునురా

లక్ష్మీ పద్మావతి మనసుల మందిరమున

లాలిత్యమై వెలుగు వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం 2


ప్రేమ విశ్వాస కృతజ్ఞత దయలతో

పరిమళించును జీవన పుష్పవనముతో

సేవాసత్య మార్గముల సాగునప్పుడు

శాంతి సౌఖ్యములు చేరును వెంటనే

ఇరువురి హృదయాలలో ఇష్టదైవమై

ఏకత్వమును నింపు వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం 3


ఒక్క మంచి తలపు వ్యర్థము కాదురా

ఒక్క ప్రేమ పలుకు ఫలహీనము కాదురా

ఒక్క సేవచేసి సంతోషము పంచగా

ఒక దివ్య మార్గమది వెలుగునింపురా

లక్ష్మీ పద్మావతి నవ్వుల వెనుక నిలిచి

లాలనతో కాపాడు వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం 4


మనసును పవిత్రముగా మార్చుకొందుమురా

మాటలను మాధుర్యముగా తీర్చుకొందుమురా

కర్మలను కల్యాణముగా సాగిద్దుమురా

దాంపత్య దారిలో నడచి చేరుదుమురా

ఇరువురి అడుగులకు దివ్య దీపమై

ఇహపర సుఖమిచ్చు వేంకటేశ్వరా ॥


చరణం 5


లక్ష్మి కరుణగా పద్మావతి మాధుర్యమై

లోకక్షేమమునకు ఆదర్శమై నిలిచి

ఇరువురి ప్రేమలో నీవు పరబ్రహ్మమై

ఏకరూపుడవై ఆనందమున వెలసి

అర్ధాంగ భావమునకు ఆత్మసాక్షివై

అనురాగమున నింపు వేంకటేశ్వరా ॥


ముగింపు


ప్రేమను ప్రేమగా సేవలు చేయగా

సత్యమును ఆధారముగా నిలుపుకొనగా

దాంపత్యం దివ్యయజ్ఞమై వెలసునురా

ధర్మార్థ కామమోక్ష మార్గమగునురా

లక్ష్మీ పద్మావతి హృదయసింహాసనమున

నిత్యనివాసుడవు వేంకటేశ్వరా ॥


గోవిందా గోవిందా శ్రీనివాస గోవిందా

లక్ష్మీ పద్మావతి హృదయవిహార గోవిందా ॥

****

శ్రీ శ్రీ వెంకటేశ్వర భక్తి గీతం (06)


పల్లవి


అటు ఇటు ఎటు చూసినా కలియుగ గందరగోళం

వటు రటు మాటలతో నిండెను లోక విహారం

అటు ప్రయత్నమున్ నీవిచ్చి ఇటు ఫలమున్ నీవందించు

వేంకటేశ్వరా! మా బ్రతుకు దారిని నీవే చూపించు॥


చరణం – 1


పుట్టితిమి పెరిగితిమి బ్రతుకే యోగమా?

పుణ్యమగు కార్యమేదో చెప్పవయ్యా!

అటు ఒక ప్రయత్నము ఇటు దాని ప్రయోజనము

అర్థమగు జీవనమున్ అనుగ్రహింపవయ్యా॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


చరణం – 2


పంట వేయుట ప్రయత్నము, పండించుట ప్రయోజనము

పచ్చని పైరులలో రైతు హృదయ సంతోషము

చెమట చుక్కలన్నియు బంగారు ధాన్యమై

పండుగై విరిసెనయ్యా నీ కరుణవల్లనే॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


చరణం – 3


పఠనమే ప్రయత్నము, పరీక్షయే ప్రయోజనము

ఫలితమే వెలుగై విద్యార్థి భవితవ్యము

జ్ఞానదీప మెలగగా జీవితం ప్రకాశించు

నీ దయతోనే స్వామీ విజయమార్గం సులభము॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


చరణం – 4


కొలువు కోరి ప్రయత్నము, అవకాశం నిరీక్షణము

ఉద్యోగము లభించిన జీవన సాఫల్యము

శ్రమకు తగు ఫలమిచ్చి శ్రేయోమార్గ ముంచెదవు

సప్తగిరీశా! నీ కృపే సర్వస్వము॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


చరణం – 5


అటు ప్రయత్నము మన చేతిలోనుండునయ్యా

ఇటు ఫలితము ప్రాప్తిగా నీ చేతిలోనుండునయ్యా

ప్రాప్తి కోసం నిలువక ప్రయత్నము విడువక

ముందుకు సాగు మార్గమున్ మమ్ము నడిపించు॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


చరణం – 6


ప్రయత్నమే విజయమునకు తొలిమెట్టు స్వామీ

పట్టుదలే శిఖరమునకు బాటగానుండున్

అడుగడుగున శ్రమించి అవకాశము అందుకొని

ఎందరో ఎదిగిరయ్యా నీ అనుగ్రహముతో॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


చరణం – 7


అటు శ్రమయు ఉండాలి ఇటు ఫలితము రావాలి

అటు అడుగులు పడాలి ఇటు విజయము పలకాలి

అటు భక్తియుండగా ఇటు కరుణ ప్రసరించగా

జీవిత సార్థకతను దయచేసి ప్రసాదించు॥

వేంకటేశ్వరా! వేంకటేశ్వరా!


ముగింపు


అటు ఇటు ఎటు చూచిన అయోమయ మాయలలో

అలమటించు ఈ జీవుని ఆదుకొనవయ్యా

అజ్ఞాత కవి ఆవేదన ఆలకించు దయతో

కలియుగ మాయల నుండి కాపాడవయ్యా॥


శ్రీనివాసా! శ్రీవేంకటేశా! గోవిందా! గోవిందా!

****


 🎵 వేంకటేశ్వరుని ప్రశ్నిస్తున్న జీవిగా గీతం 🎵


పల్లవి :

వేంకటేశ్వరా! నిన్నడుగుచున్నాను

వింతల జీవుని తీరు చెప్పవయ్యా!

ప్రార్థన వేళ నీవున్నావని నమ్మును

పాపము వేళ నీవెక్కడని మరచును ॥వేంకటేశ్వరా॥


చరణం 1 :

మొక్కులు పెట్టుచు కరుణ కోరుచున్నాడు

మోసము చేయుచు మనసు దాచుచున్నాడు

పుణ్యము చేస్తే నీవు చూస్తావంటాడు

పాపము చేస్తే నీవు చూడవనుకుంటాడు ॥వేంకటేశ్వరా॥


చరణం 2 :

దానము చేయగా దైవానందమంటాడు

దొంగతనములో ధర్మమంతా మరచిపోతాడు

ప్రేమలో నీవే పరమాత్మవంటాడు

ద్వేషములో నీవే లేవని భావిస్తాడు ॥వేంకటేశ్వరా॥


చరణం 3 :

తప్పులు నిండినా తానె గొప్పనుకుంటాడు

అహంకారమనే మబ్బులోనే తిరుగుతాడు

పుణ్యమును మరచినా నీవు మరువవయ్యా

కర్మఫలములను కాలమే చూపునయ్యా ॥వేంకటేశ్వరా॥


చరణం 4 :

నీ శరణు వచ్చిన మేమేమి కోరవలె?

నిధులూ పదవులూ మాకెందుకు స్వామీ?

మంచి బుద్ధినిచ్చి మార్గము చూపవయ్యా

నీ ధర్మపథమున నడిపించవయ్యా ॥వేంకటేశ్వరా॥


ముగింపు :

అంతర్యామివై హృదయమందు నిలువవయ్యా

అజ్ఞానాంధకారము తొలగించవయ్యా

మంచిని చెప్పే మనసు ప్రసాదించవయ్యా

మానవ జన్మకు సార్థకత నీవయ్యా ॥వేంకటేశ్వరా॥ 🙏🌹

Sunday, 2 August 2026

 సంసారంలో సరిగమలు (పద్య భావాలు )


నింపి యందిచె చేతికి నిబ్బరంగ

సొంపు లన్నియుపంచెటి సోకు రంగ 

ఒంపు లన్నియు చూపెటి నొప్ప రంగ 

ముంపు లన్నియు నాపెడి ముద్ర రంగ 


అంద చందాలు నందగా హాయిగాను

గంధ మాధుర్య మానస గమ్య మేను 

చందనంబదిసఖ్యతా చరితగాను 

పొందిక హావభావము తీరు పోరు గాను 


ఎండ మావుల వెంబడి యేల పరుగు 

కండ కరిగేడి విధమగు కాల పరుగు 

చండ నిప్పుల వేడిగా చెలిమి పరుగు 

బందమారిన మనసుగా బంధ పరుగు 


ఇత్త డెందుకు మనచెంత  పుత్తడుండ

సత్తు వెందుకు మనచెంత సత్తఉండ 

మత్తు ఎందుకు నిత్యము మగువ యుండ

వత్తి లాగ తైలము తోడు పత్తి వుండ 


తాత్పర్యాలు 


1వ పద్యం భావం


నింపి యందిచె చేతికి నిబ్బరంగ...


ఆప్యాయతతో అందించిన చేయూత మనసుకు ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. సౌందర్యం, ఆకర్షణ, ఒంపుసొంపులు కన్నులకు ఆనందాన్ని కలిగించినా, వాటి వెనుక కొన్ని సందర్భాలలో బాధలూ దాగి ఉండవచ్చు. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను కూడా ప్రేమ, మమత, గుర్తుగా మిగిలే అనుభవాలుగా స్వీకరించాలి.


సూక్తి :

🌹 ఆప్యాయతతో అందించిన చేయూతే నిజమైన నిబ్బరం.


---


2వ పద్యం భావం


అంద చందాలు నందగా హాయిగాను...


అందం, సుగంధం, మాధుర్యం అన్నీ మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. అయితే చందనంలా చల్లదనాన్ని పంచేది సఖ్యత. పొందికైన హావభావాలు, మర్యాద, సౌజన్యం ఉన్నచోట విభేదాలకు తావుండదు.


సూక్తి :

🌹 చందనపు పరిమళం కంటే స్నేహపు పరిమళం చిరకాలం నిలుస్తుంది.


---


3వ పద్యం భావం


ఎండ మావుల వెంబడి యేల పరుగు...


ఎండమావిని వెంబడించినట్లు మాయా ఆశల వెంట పరుగెత్తడం వ్యర్థం. కాలం నిరంతరం పరుగెడుతూనే ఉంటుంది. కోపం, ఆవేశం, అతి వ్యామోహం మనసును కాల్చివేస్తాయి. బంధాలు ప్రేమతో నిలవాలి గాని, బంధనాలుగా మారకూడదు.


సూక్తి :

🌹 మాయా మృగతృష్ణల వెంట పరుగెత్తినవాడు అలసిపోతాడు; లక్ష్యమార్గంలో నడిచినవాడు చేరుకుంటాడు.


---


4వ పద్యం భావం


ఇత్త డెందుకు మనచెంత పుత్తడుండ...


మన దగ్గర బంగారం ఉన్నప్పుడు ఇత్తడి కోసం ఆశపడటం ఎందుకు? అసలైన శక్తి, సత్తా మనలో ఉన్నప్పుడు బయట వెతకడం ఎందుకు? కుటుంబం, ప్రేమ, అనుబంధం, జీవనాధారం మనకు ఉన్నప్పుడు వ్యర్థమైన మోహాలకు లోనుకావడం ఎందుకు? వత్తి, నూనె కలిసినప్పుడే దీపం వెలిగినట్లే, జీవితంలో సహకారం, ప్రేమ, పరస్పర ఆధారమే వెలుగునిస్తుంది.


సూక్తి :

🌹 ఉన్నదాని విలువ తెలిసినవాడే నిజమైన ధనవంతుడు.


🌹 ప్రేమ, సహకారం కలిసినచోటే జీవనదీపం వెలుగుతుంది.


సమగ్ర సూక్తి


🌹 చేయూత నిబ్బరాన్ని ఇస్తుంది, సఖ్యత పరిమళాన్ని ఇస్తుంది, కాలం జాగ్రత్తను నేర్పుతుంది, సంతృప్తి జీవితానికి వెలుగునిస్తుంది. 🙏🌹



నాదె యనుకొంటి నంతయు నాదు మదిని 

గాదె మాదిరి బ్రతుకుగా గాంచ మదిని 

నీదనేది జయముచేర్చ నిత్య మదిని 

భాదె యనువీలు పడకయు బలుకు మదిని 


భావం :

"ఇదంతా నాదే" అనే మమకార భావాన్ని మనసులో పెంచుకోకూడదు. జీవితం గాడిద మోసే భారంలా కేవలం స్వార్థభారంతో నిండిపోకూడదు. "నీది–నాది" అనే భేదభావాన్ని తగ్గించి, పరస్పర సహకారం, సమత్వ భావంతో నడిస్తే నిజమైన విజయం లభిస్తుంది. బాధలు వచ్చినప్పుడు వాటికి లొంగిపోకుండా, ధైర్యంగా, వివేకంతో మాట్లాడి ముందుకు సాగాలి.

****

తొల్లి యొరుగని వానిని తోడు జేయ 

మల్లి మల్లిలా పిలుపుతో  మనసు జేయ 

తుల్లి పడక సంసారము తూడు జేయ 

కిల్లి లాగ జీవన శాంతి కీర్తి జేయ 

భావం :

ఇంతకు ముందు పరిచయం లేని వారినైనా ఆదరించి తోడుగా చేసుకోవాలి. మల్లెపువ్వు పరిమళంలా మృదువైన పిలుపు, ఆప్యాయమైన మాటలతో వారి మనసును గెలుచుకోవాలి. సంసారంలో కష్టాలు వచ్చినప్పుడు తొందరపడి కలత చెందకుండా, జీవిత భారాన్ని సమతుల్యంగా మోయాలి. అప్పుడు జీవితం తమలపాకులోని కిళ్లీ వలె సుగంధభరితంగా, ఆనందంగా, శాంతి–కీర్తులతో నిండిపోతుంది.

****

పారునదిలాగుణము వుంచి బలుకు జేర్చి 

దూరమoదున్న వానిని దరికి జేర్చి 

చేరు వగు వానిమనసులో  చింత మార్చి 

తీరు శుభముగాంచగలుగు తేట జేర్చి 


భావం :

పారే నది తన ప్రవాహంతో ఎన్నో ప్రాంతాలను కలుపుతున్నట్లుగా, మనిషి కూడా సద్గుణాలను అలవర్చుకొని మధురమైన మాటలతో అందరినీ చేరువ చేయాలి. దూరంగా ఉన్నవారిని స్నేహం, ప్రేమ, ఆప్యాయతలతో దగ్గరకు తీసుకురావాలి. బాధలు, చింతలతో ఉన్న వారి మనసులో ధైర్యాన్ని నింపి ఆ చింతను తొలగించాలి. అలా జ్ఞానం, వివేకం, స్పష్టత (తేట) కలిగించి వారి జీవిత మార్గాన్ని శుభప్రదంగా మార్చగలగాలి.

***

తరువు లాగ సమయతృప్తి దారి జేసి 

బరువు లున్న ప్రేమ మనసు బలము జేసి 

పరుల యింటికి ననునీవు ప్రభువు జేసి 

చెరువులాసహకార జలము పంచి 


భావం :

తరువు (చెట్టు) వలె సమయానికి నీడనిచ్చి, ఫలములిచ్చి తృప్తిని కలిగించాలి. ప్రేమతో నిండిన మనసు ఎంత బాధ్యతల (బరువుల) నడుమ ఉన్నా బలాన్ని ఇస్తుంది. పరుల ఇంటికైనా వెళ్లినప్పుడు నీవు ప్రభువులా, గౌరవనీయుడిగా, ఉపకారిగా మెలగాలి. చెరువులు తమ జలాన్ని అందరికీ పంచినట్లే, మనిషి కూడా సహకార భావంతో తన శక్తి, జ్ఞానం, సంపదలను సమాజంతో పంచుకోవాలి.

***

పాత తావును విడువగా బాధ కలిగె 

నేత తారుమారుబలుకు నీడ కలిగె 

స్వేత పత్రము తీరుగా స్థిరము కలిగె 

ఖ్యాతి యనునది కర్మగా కాల కలిగె 


భావం :

పాత స్థలాన్ని, పాత పరిచయాలను విడిచి వెళ్లినప్పుడు సహజంగానే బాధ కలుగుతుంది. కొత్త పరిస్థితులలో అడుగుపెట్టినప్పుడు ఆలోచనలు, మాటలు, జీవన విధానం కొంత తారుమారవుతాయి; ఆ సమయంలో ఒక ఆధారం, నీడ అవసరమవుతుంది. తెల్లని కాగితంలా నిర్మలమైన మనసుతో, స్థిరమైన సంకల్పంతో ముందుకు సాగితే జీవితం సక్రమమైన దారిలో నడుస్తుంది. చివరికి ఖ్యాతి అనేది కాలగమనంలో చేసిన సత్కర్మల ఫలితంగా లభిస్తుంది.

***


ఎందు వెతికిన నీవేను యందు ననుచు 

అంద మనునది అణుకువ ఆశ ననుచు 

పొందు సలపరింత బలము పూజ్య మనుచు 

చిందు లాట సమయమాట చిత్త మనుచు 


భావం :

ఎక్కడ వెతికినా దైవస్వరూపమే కనిపిస్తుందని, సర్వాంతర్యామి అన్నిటిలోనూ ఉన్నాడని గ్రహించాలి. నిజమైన అందం బాహ్యరూపంలో కాదు; అణుకువ, వినయం, సద్భావనలలో ఉందని తెలుసుకోవాలి. జీవితంలో పొందే సాఫల్యం, బలం, గౌరవం అన్నీ సత్కార్యాలు, పూజ్యమైన ప్రవర్తన వల్లనే లభిస్తాయి. కాలాన్ని వ్యర్థమైన చిందులాటలలో గడపకుండా, సమయ విలువను గ్రహించి చిత్తాన్ని సద్మార్గంలో నిలపాలని ఈ పద్యం ఉపదేశిస్తోంది.

***


ముత్యమైమెరయు తనము ముఖ్య మంబు 

పైత్యమై బలుకులు తీరు పైకమంబు 

నిత్య సౌభాగ్య మే కథ నీరసంబు 

సత్యమెరిగిన కలిగిన సంతసంబు 


భావం :

ముత్యంలా మెరిసే సద్గుణసంపన్నమైన వ్యక్తిత్వమే మనిషికి ముఖ్యమైన సంపద. పైత్యంలా (వివేకం లేకుండా) మాట్లాడే మాటలు మాత్రం విలువలేని పైపై ఆర్భాటంగా మిగిలిపోతాయి. నిత్యసౌభాగ్యం అనేది బాహ్య సంపదలలో కాదు; వాటినే ఆశ్రయిస్తే చివరికి నీరసం కలుగుతుంది. కానీ సత్యాన్ని గ్రహించి, దానిని ఆచరించినవారికి నిజమైన ఆనందం, సంతృప్తి లభిస్తాయి.

****

పట్టుగ బతుకు సుగుణము ఫలము వరకు 

బెట్టుగ పిలుపు సుఖములో చిలిపి వరకు 

రట్టుగ బెరుకు చరితలో రమ్య మెరుకు 

పుట్టుక మొదలు కడపట గిట్టు వరకు 

భావం :


జీవితం ఫలితాన్ని అందుకునే వరకు పట్టుదలతో, సుగుణాలతో సాగాలి. మన పిలుపు, మన పలకరింపు ఇతరులకు సుఖాన్ని కలిగించేంత ఆప్యాయంగా, చిలిపి మాధుర్యంతో ఉండాలి. అతిశయమైన బెరుకు (సంకోచం) అవసరం లేదు; అయితే వినయం, మర్యాద మన జీవిత చరిత్రకు అందమైన మెరుపును ఇస్తాయి. పుట్టుక నుండి చివరి గమ్యం వరకు మనిషి నడవడి, సుగుణాలు, సత్సంబంధాలే అతనికి నిజమైన గిట్టుబాటు.

***


మిన్ను చేయు కళాపము మీర నెవరు 

మన్ను చేయు మమతలన్ని మాను నెవరు 

కన్ను చూపు గాంచగలుగు కాల మెవరు 

నిన్ను యెరిగిన లోకాన మిన్న యెవరు 

భావం :


మెరుపులా ప్రకాశించే కళా వైభవాన్ని మించినవారు ఎవరున్నారు? అయితే చివరికి మట్టిలో కలిసిపోయే ఈ శరీరానికి సంబంధించిన మమకారాలను పూర్తిగా విడిచిపెట్టగలవారు ఎంతమంది? కాలస్వరూపాన్ని, జీవిత సత్యాన్ని స్పష్టంగా గ్రహించి చూడగల దృష్టి ఎవరికి ఉంది? పరమసత్యాన్ని, దైవతత్వాన్ని, ఆత్మస్వరూపాన్ని తెలిసినవారిని మించినవారు ఈ లోకంలో ఎవరుంటారు?

****

కొత్తవారితో నాకును కూర్మి జేసి 

విత్తనంబుగా మలుపుల విద్య జేసి 

చెత్తలాగసమస్తము చిత్త జేర్చి 

మత్తు మనసు గాంచగలేని మమత జేసి 


భావం :

కొత్తవారితో పరిచయం ఏర్పరచుకొని, వారితో స్నేహబంధం పెంచుతూ, మంచి ఆలోచనలను విత్తనాలవలె నాటాలి. ఆ విద్య, అనుభవం జీవితంలో మార్పులకు దారితీయాలి. మనసులో పేరుకుపోయిన చెడు భావనలు, వ్యర్థ ఆలోచనలు, చెత్తవలె ఉన్న దుర్గుణాలను తొలగించి, నిర్మలమైన చిత్తాన్ని పెంపొందించుకోవాలి. అప్పుడు మమకారం, అహంకారం, మోహం వంటి మనసును మత్తెక్కించే బంధనాలను అధిగమించి నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందగలుగుతాము.


🌹🙏॥నూతన స్నేహం జ్ఞానవిత్తనమై, మనోమలిన్యాన్ని తొలగించి, మమకారాన్ని జయించే మార్గమును చూపుతుంది.॥



ముత్యము వెలుగు ముక్కెర ముద్ర శరణు 

పత్యమను సుఖదుఃఖము పాఠ్య శరణు 

కుత్యతముయేల జీవన కూడు శరణు 

సత్య మెరిగితి నీవాడు శరణు శరణు 


భావం :


ముత్యంలా ప్రకాశించే జ్ఞానం, సద్గుణం మనిషికి ముక్కెర (అలంకారం) వంటివి; అవే శరణ్యములు. జీవితం సుఖదుఃఖాల సమ్మేళనం; వాటిని పాఠాలుగా స్వీకరించినవారికి అవే మార్గదర్శకాలు. నింద, ప్రశంస, లాభం, నష్టం, జీవన పోరాటాలు అన్నీ జీవనయాత్రలో భాగాలే; వాటిని అధిగమించడానికి ధర్మమే ఆశ్రయం. చివరకు సత్యాన్ని గ్రహించినవాడు దైవసన్నిధిని పొందినట్లే; అందుచేత అతడు "శరణు, శరణు" అని పరమసత్యానికే శరణాగతి చెందుతాడు.

****

రావె యన్నను ప్రేమతో రమ్య మౌను 

పోవె యన్నహాసమగుటే పూజ్యమౌను 

తావె నీదు సదరు భక్తి తత్వ మౌను 

నీవె నాకున్న తోడువు నిజము గాను 


భావం :


"రావే" అని ప్రేమతో పిలిచే ఆహ్వానం మనసులను రమ్యంగా కలుపుతుంది. "పోవే" అని వీడ్కోలు చెప్పేటప్పుడు కూడా చిరునవ్వుతో, స్నేహపూర్వకంగా చెప్పగలగడం గొప్ప గుణం. మనకు లభించిన స్థానం, ఆశ్రయం, అనుబంధం అన్నీ భక్తి, విశ్వాసం, సదభిప్రాయాల తత్వాన్ని తెలియజేస్తాయి. చివరికి కష్టసుఖాలలో తోడుగా నిలిచే స్నేహితుడు, బంధువు, దైవం లేదా గురువు — "నీవే నాకు నిజమైన తోడు" అనే కృతజ్ఞతాభావమే ఈ పద్యంలోని అంతరార్థం.

*****


విత్తు మన్ను జేర బలము వినతి జలము

సత్తువ యనునది తెలివి శాంతి గుణము

మత్తు బ్రతుకుకాలపు మాయ మనసు తనము

చిత్తు జీవన ప్రక్రియ చెంత మనము


భావం :

విత్తనం భూమిని చేరినప్పుడు మాత్రమే మొలకెత్తి బలాన్ని పొందుతుంది. అలాగే వినయం అనే జలంతో మనిషి వ్యక్తిత్వం వికసిస్తుంది. సత్త్వగుణం, తెలివి, శాంతి — ఇవే మానవ జీవితాన్ని ఉన్నతంగా నిలబెట్టే గుణాలు. మత్తులో ఉన్నట్లు గడిచే జీవితం కాలమనే మాయలో చిక్కుకుంటుంది. కానీ చిత్తశుద్ధితో జీవన ప్రక్రియను అర్థం చేసుకున్నవాడు తన అసలు స్వరూపానికి చేరువవుతాడు.